उत्पन्नाचा दाखला (Income Certificate) हा महसूल विभागामार्फत तहसीलदार/नायब तहसीलदार स्तरावरून दिला जाणारा दाखला असून, तो आपले सरकार पोर्टलवरून (aaplesarkar.mahaonline.gov.in) घरबसल्या ऑनलाईन काढता येतो. पोर्टलवर नोंदणी करून महसूल विभाग → उत्पन्नाचे प्रमाणपत्र ही सेवा निवडायची, कागदपत्रे अपलोड करायची आणि मंजुरीनंतर डिजिटल स्वाक्षरीयुक्त दाखला पोर्टलवरूनच डाउनलोड करायचा — एवढी सोपी प्रक्रिया आहे. शिष्यवृत्ती (MahaDBT), लेक लाडकी, लाडकी बहीण, EWS/शैक्षणिक प्रवेश अशा जवळपास प्रत्येक योजनेच्या अर्जाला हा दाखला लागतो.
महत्त्वाची माहिती एका दृष्टिक्षेपात
| मुद्दा | तपशील |
|---|---|
| सेवा | उत्पन्नाचे प्रमाणपत्र (Income Certificate) |
| देणारा विभाग | महसूल विभाग (तहसीलदार/नायब तहसीलदार) |
| अधिकृत पोर्टल | https://aaplesarkar.mahaonline.gov.in |
| कायदेशीर आधार | महाराष्ट्र लोकसेवा हक्क अधिनियम, २०१५ अंतर्गत अधिसूचित सेवा (विहित मुदत साधारण १५ दिवस) |
| शुल्क | नाममात्र शासकीय/सेवा शुल्क — अर्ज करताना पोर्टलवर नेमकी रक्कम दिसते |
| पर्याय | आपले सरकार सेवा केंद्र (CSC/सेतू) मार्फत ऑफलाईन-सहाय्यित अर्ज |
| हेल्पलाईन | आपले सरकार पोर्टलवरील अधिकृत हेल्पलाईन क्रमांक (पोर्टल फूटरवर) |
उत्पन्नाचा दाखला कशासाठी लागतो?
- MahaDBT शिष्यवृत्ती, फी माफी, वसतिगृह प्रवेश
- लेक लाडकी, लाडकी बहीण, श्रावणबाळ, संजय गांधी निराधार यांसारख्या योजनांचे अर्ज
- EWS/नॉन-क्रिमीलेयर दाखल्यासाठी आधार-कागद म्हणून
- शैक्षणिक प्रवेश, कर्ज व अनुदान प्रकरणे
दाखला सामान्यतः आर्थिक वर्षाच्या उत्पन्नावर आधारित असतो; कोणत्या वर्षाचे (एक/तीन वर्षांचे) उत्पन्न हवे हे मागणाऱ्या संस्थेची अट पाहून अर्जात निवडा.
आवश्यक कागदपत्रे
ओळखीचा पुरावा (कोणताही एक): आधार कार्ड, पॅन, मतदार ओळखपत्र, ड्रायव्हिंग लायसन्स, पासपोर्ट
पत्त्याचा पुरावा (कोणताही एक): आधार, रेशन कार्ड, वीज बिल, ७/१२ किंवा ८-अ उतारा, भाडेकरार
उत्पन्नाचा पुरावा (लागू असेल तो):
- नोकरदार: फॉर्म १६ / पगार प्रमाणपत्र
- करदाते: ITR (प्राप्तिकर विवरणपत्र)
- निवृत्तीवेतनधारक: बँकेचे पेन्शन प्रमाणपत्र
- शेतकरी: ७/१२ व ८-अ उतारा
- इतर/असंघटित: स्वयंघोषणापत्र व तलाठी अहवाल (तहसील मागणीनुसार)
इतर: पासपोर्ट फोटो, स्वयंघोषणापत्र (पोर्टलवर नमुना उपलब्ध)
ऑनलाईन अर्ज — टप्प्याटप्प्याने
- https://aaplesarkar.mahaonline.gov.in वर जा आणि “नवीन वापरकर्ता नोंदणी” करा — मोबाईल क्रमांक, ईमेल व OTP ने युजर आयडी तयार होतो. जिल्हा-तालुका अचूक निवडा.
- लॉगिन करून सेवांच्या यादीतून “महसूल विभाग” → “महसूल सेवा” → “उत्पन्नाचे प्रमाणपत्र” निवडा.
- अर्जात वैयक्तिक माहिती, पत्ता, कुटुंबातील कमावत्या व्यक्ती व उत्पन्नाचे स्रोत (शेती/नोकरी/व्यवसाय/मजुरी) भरा; कोणत्या वर्षांचे उत्पन्न प्रमाणित हवे ते निवडा.
- कागदपत्रे विहित आकारात (JPG/PDF) अपलोड करा आणि फोटो-स्वाक्षरी जोडा.
- ऑनलाईन शुल्क भरा (UPI/कार्ड/नेटबँकिंग) — पावती जपून ठेवा.
- अर्ज सादर झाल्यावर मिळणारा Application ID नोंदवून ठेवा.
- तहसील स्तरावर तलाठी/मंडळ अधिकारी अहवालानंतर दाखला मंजूर होतो; मंजुरीचा SMS आल्यावर पोर्टलवरील “Download Certificate” मधून डिजिटल स्वाक्षरीयुक्त दाखला डाउनलोड करा.
ऑफलाईन / सहाय्यित मार्ग
स्वतः ऑनलाईन अर्ज करणे जमत नसेल तर जवळच्या आपले सरकार सेवा केंद्र / CSC / सेतू केंद्रावर जाऊन हाच अर्ज भरून घेता येतो (केंद्राचे विहित सेवा शुल्क लागू). थेट तहसील कार्यालयातील सेतू खिडकीवरही अर्ज करता येतो.
अर्जाची स्थिती कशी तपासायची?
पोर्टलवर लॉगिन करून “Track Your Application” मध्ये Application ID टाकल्यावर अर्ज कोणत्या टप्प्यावर आहे (तलाठी अहवाल, तहसील मंजुरी इ.) ते दिसते. मंजुरी/त्रुटीची सूचना SMS द्वारेही येते.
अर्ज नामंजूर झाला किंवा त्रुटी निघाली तर?
- त्रुटी (query) निघाल्यास पोर्टलवर तेच कागदपत्र दुरुस्ती करून पुन्हा अपलोड करता येते.
- अर्ज नामंजूर झाल्यास कारण पोर्टलवर दिसते; कारण दूर करून नव्याने अर्ज करता येतो.
- विहित मुदतीत दाखला न मिळाल्यास महाराष्ट्र लोकसेवा हक्क अधिनियम, २०१५ नुसार वरिष्ठ अधिकाऱ्याकडे प्रथम अपील दाखल करण्याचा हक्क आहे — अपीलही आपले सरकार पोर्टलवरूनच करता येते.
दाखल्यात चूक असल्यास दुरुस्ती
डाउनलोड केलेल्या दाखल्यात नाव/उत्पन्न रकमेत चूक असल्यास तहसील कार्यालयात मूळ कागदपत्रांसह दुरुस्तीसाठी अर्ज द्या किंवा पोर्टलवरून सुधारित अर्ज करा. आधारवरील नोंदीप्रमाणेच नाव लिहिणे ही सर्वात सुरक्षित पद्धत.
सामान्य चुका टाळा
- आधार व अर्जातील नावाच्या स्पेलिंगमध्ये तफावत
- अस्पष्ट/तिरके स्कॅन केलेली कागदपत्रे अपलोड करणे
- उत्पन्नाचा पुरावा न जोडता फक्त स्वयंघोषणापत्र देणे (तहसील मागणी करू शकते)
- चुकीचा तालुका/जिल्हा निवडणे — अर्ज भलत्याच तहसीलकडे जातो
- खासगी वेबसाईटवरून “इन्स्टंट दाखला” काढणे — अधिकृत दाखला फक्त आपले सरकार पोर्टल/तहसीलमार्फतच मिळतो
संपर्क / हेल्पलाईन
- आपले सरकार पोर्टलवरील अधिकृत हेल्पलाईन क्रमांक व ईमेल (पोर्टलच्या मुखपृष्ठावर/फूटरवर दिलेला)
- संबंधित तहसील कार्यालय — तलाठी अहवाल व मंजुरीसाठी
- तक्रारींसाठी: https://grievances.maharashtra.gov.in
पोर्टल बंद असल्यास काय करावे?
आपले सरकार पोर्टल तात्पुरते बंद/धीमे असल्यास काही तासांनी पुन्हा प्रयत्न करा (सकाळी लवकर गर्दी कमी असते). तातडीची गरज असल्यास आपले सरकार सेवा केंद्र किंवा तहसीलमधील सेतू खिडकीवर अर्ज करा — सेवा तीच, मार्ग वेगळा.
अधिकृत अर्ज येथे करा: आपले सरकार पोर्टल — aaplesarkar.mahaonline.gov.in
माहिती शेवटची पडताळली: १५ जुलै २०२६
स्रोत / Sources
- आपले सरकार पोर्टल, महाराष्ट्र शासन — https://aaplesarkar.mahaonline.gov.in/
- महाराष्ट्र लोकसेवा हक्क अधिनियम, २०१५ (अधिसूचित सेवा व मुदती) — https://aaplesarkar.mahaonline.gov.in/ वरील RTS सेवा यादी
