महाराष्ट्रात रेशन कार्डमध्ये (शिधापत्रिकेत) नवीन नाव जोडण्यासाठी दोन अधिकृत मार्ग आहेत — RCMS पोर्टलवर (rcms.mahafood.gov.in) ऑनलाईन अर्ज किंवा अन्न, नागरी पुरवठा व ग्राहक संरक्षण विभागाचा “नमुना ८ — युनिटमध्ये वाढ करणे (नाव वाढविणे)” हा विहित अर्ज भरून तहसील/शिधावाटप कार्यालयात ऑफलाईन अर्ज. बाळाचा जन्म, लग्न होऊन घरात आलेली सून किंवा कुटुंबात कायमस्वरूपी राहायला आलेला सदस्य — या सर्व प्रकरणांत हीच प्रक्रिया लागू होते.
महत्त्वाची माहिती एका दृष्टिक्षेपात
| मुद्दा | तपशील |
|---|---|
| सेवा | शिधापत्रिकेत नवीन नाव/युनिट वाढवणे |
| विभाग | अन्न, नागरी पुरवठा व ग्राहक संरक्षण विभाग, महाराष्ट्र शासन |
| ऑनलाईन पोर्टल | https://rcms.mahafood.gov.in |
| ऑफलाईन अर्ज | नमुना ८ (अधिकृत PDF mahafood.gov.in वर) |
| कुठे जमा करायचा | तहसील कार्यालय / शिधावाटप (रेशनिंग) कार्यालय |
| कायदेशीर आधार | महाराष्ट्र लोकसेवा हक्क अधिनियम, २०१५ अंतर्गत अधिसूचित सेवा |
| हेल्पलाईन | १९६७ / १८००-२२-४९५० (राज्य अन्नधान्य वितरण तक्रार क्रमांक) |
ही सेवा कधी लागते?
- बाळाच्या जन्मानंतर त्याचे नाव कुटुंबाच्या रेशन कार्डवर घेणे
- लग्नानंतर पत्नीचे नाव माहेरच्या कार्डावरून वगळून सासरच्या कार्डावर जोडणे
- गावाकडून कायमस्वरूपी राहायला आलेल्या कुटुंब-सदस्याचे नाव जोडणे
लक्षात ठेवा: एका व्यक्तीचे नाव एकाच वेळी एकाच रेशन कार्डवर असू शकते. त्यामुळे लग्न/स्थलांतराच्या प्रकरणात आधी जुन्या कार्डावरून नाव कमी केल्याचा दाखला (नमुना ९ द्वारे नाव वगळल्याची पोच) घ्यावा लागतो.
आवश्यक कागदपत्रे
बाळाचे नाव जोडण्यासाठी:
- सध्याचे रेशन कार्ड (मूळ + झेरॉक्स)
- बाळाचा जन्म दाखला
- आई-वडिलांचे आधार कार्ड; बाळाचे आधार (काढले असल्यास)
लग्नानंतर पत्नीचे नाव जोडण्यासाठी:
- पतीचे सध्याचे रेशन कार्ड
- विवाह नोंदणी दाखला
- पत्नीचे आधार कार्ड
- माहेरच्या रेशन कार्डावरून नाव कमी केल्याचा दाखला
इतर सदस्यासाठी: पूर्वीच्या कार्डावरून नाव वगळल्याचा दाखला, आधार, रहिवासाचा पुरावा.
ऑनलाईन अर्ज — RCMS पोर्टलवरून (टप्प्याटप्प्याने)
- https://rcms.mahafood.gov.in या अधिकृत पोर्टलवर जा.
- नवीन वापरकर्ता असाल तर आधार क्रमांक व OTP ने नोंदणी करून लॉगिन करा.
- “Apply/Edit Ration Card Application” (शिधापत्रिका अर्ज/दुरुस्ती) हा पर्याय निवडा.
- तुमचे सध्याचे रेशन कार्ड क्रमांकाने शोधून नवीन सदस्य जोडा (Add Member) पर्याय निवडा.
- नवीन सदस्याचे नाव, जन्मतारीख, कुटुंबप्रमुखाशी नाते, आधार क्रमांक भरा.
- जन्म दाखला/विवाह दाखला/नाव कमी केल्याचा दाखला ही कागदपत्रे स्कॅन करून अपलोड करा.
- अर्ज सादर करून मिळालेला अर्ज क्रमांक (Application Number) जपून ठेवा.
ऑफलाईन अर्ज — नमुना ८ ने
- अन्न, नागरी पुरवठा विभागाच्या संकेतस्थळावरील “नमुना ८: युनिटमध्ये वाढ करणे (नाव वाढविणे)” हा अधिकृत अर्ज डाउनलोड करा — नमुना ८ PDF — किंवा तहसील/शिधावाटप कार्यालयातून घ्या.
- अर्जात कुटुंबप्रमुखाची माहिती, रेशन कार्ड क्रमांक व जोडायच्या सदस्याचा तपशील भरा.
- वर दिलेली कागदपत्रे जोडून अर्ज तहसील कार्यालयातील पुरवठा शाखेत / शहरात शिधावाटप कार्यालयात जमा करा आणि पोच पावती घ्या.
अर्जाची स्थिती कशी तपासायची?
- ऑनलाईन अर्ज केला असल्यास RCMS पोर्टलवर लॉगिन करून अर्ज क्रमांकाने Track Application मध्ये स्थिती पाहता येते.
- ऑफलाईन अर्जासाठी पोच पावतीवरील क्रमांक घेऊन संबंधित पुरवठा कार्यालयात चौकशी करा.
- नाव जोडले गेल्यावर सुधारित तपशील रास्तभाव दुकानाच्या ई-पॉस यंत्रावरही दिसू लागतो; पुढील खरेदीच्या वेळी नव्या सदस्याची नोंद तपासा.
किती दिवस लागतात?
शिधापत्रिकेतील बदल ही महाराष्ट्र लोकसेवा हक्क अधिनियम, २०१५ अंतर्गत अधिसूचित सेवा आहे — म्हणजे विहित मुदतीत सेवा देणे कार्यालयावर बंधनकारक आहे. विहित मुदतीत काम न झाल्यास वरिष्ठ अधिकाऱ्याकडे (प्रथम अपील) दाद मागता येते. नेमकी सेवा-मुदत mahafood.gov.in वरील “लोकसेवा हक्क अधिनियम २०१५” विभागात दिली आहे.
नंतर ई-केवायसी विसरू नका
नवीन सदस्य जोडल्यानंतर त्या सदस्याची रेशन ई-केवायसी (आधार पडताळणी) रास्तभाव दुकानातील ई-पॉस यंत्रावर करून घ्या; अन्यथा त्या युनिटचे धान्य मिळण्यात अडचण येऊ शकते.
सामान्य चुका टाळा
- लग्नाच्या प्रकरणात माहेरच्या कार्डावरून नाव न वगळताच नवीन कार्डावर जोडण्याचा अर्ज करणे — अर्ज नामंजूर होतो.
- जन्म दाखल्याऐवजी फक्त रुग्णालयाची पावती जोडणे.
- आधारवरील नाव व अर्जातील नाव यात तफावत असणे.
- अर्ज जमा करून पोच पावती न घेणे — पाठपुराव्यासाठी ती आवश्यक आहे.
- खासगी “ऑनलाईन सेवा” वेबसाईटवर पैसे भरणे — अधिकृत प्रक्रिया RCMS पोर्टल किंवा शासकीय कार्यालयातच होते.
हेल्पलाईन / संपर्क
- १९६७ — रेशन/PDS साठी टोल-फ्री हेल्पलाईन
- १८००-२२-४९५० — राज्य ग्राहक/अन्नधान्य वितरण तक्रार क्रमांक
- तहसील कार्यालय, पुरवठा शाखा / जिल्हा पुरवठा अधिकारी कार्यालय
- विभागाचे संकेतस्थळ: https://mahafood.gov.in
पोर्टल बंद असल्यास काय करावे?
RCMS पोर्टल तांत्रिक कारणाने बंद असल्यास ऑफलाईन मार्ग (नमुना ८) नेहमी खुला असतो — तहसील/शिधावाटप कार्यालयात अर्ज करा. ऑनलाईन अर्ज अर्धवट राहिला असल्यास तोच अर्ज नंतर लॉगिन करून पूर्ण करता येतो.
अधिकृत ऑनलाईन अर्ज येथे करा: RCMS — शिधापत्रिका व्यवस्थापन प्रणाली | नमुना ८ अर्ज (PDF): डाउनलोड करा
माहिती शेवटची पडताळली: १५ जुलै २०२६
स्रोत / Sources
- अन्न, नागरी पुरवठा व ग्राहक संरक्षण विभाग — अर्ज (नमुने) — https://mahafood.gov.in/अर्ज/
- नमुना ८: युनिटमध्ये वाढ करणे (नाव वाढविणे) — https://cdnbbsr.s3waas.gov.in/s3e21e4e58ad9ab56e8a4634046da90113/uploads/2024/03/20240313448190991.pdf
- RCMS पोर्टल — https://rcms.mahafood.gov.in/
