महासारथी पोर्टल एका महा आयडीवर 93 पेक्षा जास्त सरकारी योजनांचा लाभ, नोंदणी कशी करायची महाराष्ट्र सरकारने एक नवीन पोर्टल सुरू केले आहे महासारथी. या पोर्टलचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे यावर एक महा आयडी जनरेट केल्यास 93 पेक्षा जास्त सरकारी योजनांचा लाभ एकाच ठिकाणाहून मिळू शकतो. आधी प्रत्येक योजनेसाठी वेगळा फॉर्म, वेगळे पोर्टल आणि वेगळी कार्यालये होती आता हे सगळे केंद्रीकृत करण्यात आले आहे. या लेखात महासारथी पोर्टल काय आहे, महा आयडी म्हणजे काय, ही नोंदणी कोणासाठी आहे, नोंदणी कशी करायची, आधार OTP कसा वापरायचा आणि महा आयडी कधी आणि कुठे मिळणार हे सगळे टप्प्याटप्प्याने सांगणार आहोत.
महासारथी पोर्टल म्हणजे काय आणि ते का सुरू केले?
आधी सरकारी योजनांचा लाभ घेण्यासाठी प्रत्येक योजनेसाठी वेगळा फॉर्म भरावा लागत होता. एक योजना एका विभागामार्फत राबवली जायची, दुसरी योजना दुसऱ्या विभागामार्फत. प्रत्येकाचे पोर्टल वेगळे, अटी वेगळ्या आणि अर्ज प्रक्रिया वेगळी. यामुळे सामान्य नागरिकाला कोणत्या योजना त्याच्यासाठी उपलब्ध आहेत हेच कळत नव्हते आणि कळले तरी वेगवेगळ्या ठिकाणी अर्ज करताना खूप गोंधळ व्हायचा. ही समस्या सोडवण्यासाठी सरकारने महासारथी नावाचे एक केंद्रीकृत पोर्टल सुरू केले आहे. या पोर्टलवर राज्यातील आणि केंद्राच्या वेगवेगळ्या योजना एकत्र आणल्या आहेत. आता एकाच ठिकाणी जाऊन आपल्यासाठी कोणत्या योजना लागू आहेत हे कळते आणि त्याच ठिकाणाहून अर्जही करता येतो.
महा आयडी म्हणजे काय हा सर्वात महत्त्वाचा भाग आहे
महासारथी पोर्टलवर सगळ्या योजनांचा लाभ घेण्यासाठी एक महा आयडी जनरेट करावा लागतो. हा महा आयडी म्हणजे एक प्रकारचा डिजिटल ओळख क्रमांक आहे. एकदा हा आयडी तयार झाला की त्या व्यक्तीच्या वय, उत्पन्न, व्यवसाय, कौटुंबिक स्थिती आणि इतर माहितीनुसार पोर्टल आपोआप त्याच्यासाठी कोणत्या योजना लागू आहेत हे दाखवते. म्हणजे शेतकरी असेल तर शेतकऱ्यांसाठीच्या योजना दिसतील, महिला असेल तर महिलांसाठीच्या योजना दिसतील, ज्येष्ठ नागरिक असेल तर त्यांच्यासाठीच्या योजना दिसतील. ही संपूर्ण प्रक्रिया स्वयंचलित आहे वेगळे शोधण्याची गरज नाही.
महासारथीवर एकूण किती योजना उपलब्ध आहेत?
महासारथी पोर्टलवर सध्या 93 पेक्षा जास्त सरकारी योजना उपलब्ध आहेत. यात शेतकऱ्यांसाठीच्या योजना, महिलांसाठीच्या योजना, विद्यार्थ्यांसाठीच्या शिष्यवृत्ती योजना, ज्येष्ठ नागरिकांसाठीच्या पेन्शन योजना, दिव्यांगांसाठीच्या योजना, कामगारांसाठीच्या योजना आणि अनेक इतर सामाजिक कल्याण योजनांचा समावेश आहे. म्हणजे महाराष्ट्रातील जवळजवळ प्रत्येक नागरिकासाठी काहीतरी ना काहीतरी योजना या पोर्टलवर उपलब्ध आहे.
ही नोंदणी कोणासाठी आहे सगळ्यांसाठीच का?
एक महत्त्वाची गोष्ट लक्षात घ्यायची आहे ही नोंदणी फक्त शेतकरी, महिला किंवा कामगार यांसाठीच नाही. महाराष्ट्रातील प्रत्येक नागरिकासाठी ही नोंदणी उपयुक्त आहे. प्रत्येक व्यक्तीसाठी एक ना एक योजना उपलब्ध असतेच आर्थिकदृष्ट्या सक्षम व्यक्तीसाठीही काही योजना असतात आणि अत्यंत गरजू व्यक्तीसाठीही योजना असतात. त्यामुळे घरातील प्रत्येक सदस्याची स्वतंत्र महा आयडी तयार करणे फायद्याचे आहे स्वतःसाठी, आई-वडिलांसाठी, पत्नी किंवा पतीसाठी आणि मुलांसाठीही.
महा आयडी जनरेट करण्यासाठी काय लागते?
महा आयडी तयार करण्यासाठी सर्वात महत्त्वाची गोष्ट लागते आधार कार्ड. कारण ही संपूर्ण प्रक्रिया आधार-आधारित आहे. याशिवाय आधारशी जोडलेला मोबाईल नंबर आवश्यक आहे कारण त्यावर OTP येतो. ईमेल आयडी असेल तर तोही उपयोगी पडतो, कारण काही माहिती ईमेलवरही पाठवली जाते. ही संपूर्ण प्रक्रिया फक्त पाच ते सात मिनिटांत पूर्ण होते.
महासारथी पोर्टलवर लॉगिन कसे करायचे?
महासारथी पोर्टलवर जाण्यासाठी अधिकृत लिंकवर क्लिक करायचे. पोर्टल उघडल्यावर लॉगिनसाठी आधार नंबर वापरायचा आहे कारण पहिल्यांदाच नोंदणी करत असल्यामुळे महा आयडी अजून अस्तित्वात नाही, त्यामुळे आधार नंबरनेच सुरुवात करायची आहे. “Login” वर क्लिक करून आधार नंबर टाकायचा आणि पुढे जायचे. आधार नंबर पुन्हा एकदा टाकायचा आहे याची खात्री करून घ्यावी. पोर्टलवर दिलेली माहिती ती कशासाठी आहे, का वापरली जाणार आहे ती नीट वाचून घ्यावी आणि चेकबॉक्सवर क्लिक करावे.
आधार OTP कसा सत्यापित करायचा?
माहिती वाचून चेकबॉक्सवर क्लिक केल्यावर “OTP पाठवा” या पर्यायावर क्लिक करायचे. हा OTP आधारशी जोडलेल्या मोबाईल नंबरवर येतो. आलेला OTP योग्य रकान्यात टाकून “Validate” किंवा “सत्यापित करा” या बटणावर क्लिक करायचे. OTP साठी एक ते दोन मिनिटांची वेळ मर्यादा असते वेळ संपली तर “Resend OTP” करून पुन्हा मागवता येतो. OTP बरोबर असल्यास सत्यापन यशस्वी होते.
संमतीची माहिती आणि वैयक्तिक तपशील कसे तपासायचे?
OTP सत्यापित झाल्यावर एक संमतीपत्र दिसते. यात कोणती माहिती घेतली जात आहे आणि कशासाठी वापरली जाणार आहे हे लिहिलेले असते. ही माहिती काळजीपूर्वक वाचावी. वाचल्यानंतर चेकबॉक्सवर क्लिक करून “Accept” किंवा “स्वीकृत करा” या बटणावर क्लिक करायचे. यानंतर आधारशी जोडलेली सगळी माहिती आपोआप पोर्टलवर येते आधार नंबर, मोबाईल नंबर, रहिवासी पत्ता, राज्य आणि इतर तपशील. ईमेल आयडीही आपोआप येतो, पण तो बदलायचा असेल तर बदलता येतो. मोबाईल नंबरही बदलण्याची सुविधा आहे.
कॅप्चा आणि दोन OTP कसे भरायचे?
यानंतर स्क्रीनवर एक कॅप्चा कोड दिसतो तो जसा दिसतो तसाच टाइप करून खाली दिलेल्या रकान्यात टाकायचा. हे भरून “जतन करा” वर क्लिक करायचे. यावेळी दोन वेगळे OTP पाठवले जातात एक मोबाईल नंबरवर आणि दुसरा ईमेल आयडीवर. दोन्ही OTP स्वतंत्रपणे योग्य रकान्यांत टाकायचे पहिला मोबाईलचा आणि दुसरा ईमेलचा. दोन्ही बरोबर भरल्यावर “सत्यापित करा” या बटणावर क्लिक करायचे.
नोंदणी यशस्वी झाल्यावर महा आयडी कधी आणि कसा मिळतो?
दोन्ही OTP सत्यापित झाल्यावर “Successful” असा संदेश दिसतो याचा अर्थ महा आयडी तयार करण्याची प्रक्रिया यशस्वीरित्या सुरू झाली आहे. ही महा आयडी लगेच मिळत नाही 24 तासांच्या आत ती तयार होऊन तुमच्या मोबाईल नंबरवर SMS द्वारे किंवा ईमेल आयडीवर पाठवली जाते. साधारणपणे ही माहिती ईमेलवरच येण्याची शक्यता जास्त असते. त्यामुळे नोंदणी केल्यावर लगेच निकाल अपेक्षित न ठेवता एक दिवस वाट पाहावी आणि नंतर ईमेल किंवा SMS तपासावा.
महा आयडी मिळाल्यावर पुढे काय करायचे?
एकदा महा आयडी मिळाला की त्या आयडीने महासारथी पोर्टलवर पुन्हा लॉगिन करायचे. लॉगिन केल्यावर तुमच्या प्रोफाईलनुसार वय, उत्पन्न, व्यवसाय, कौटुंबिक स्थिती कोणकोणत्या योजना तुमच्यासाठी पात्र आहेत हे आपोआप दिसते. यातून हव्या असलेल्या योजनेवर क्लिक करून थेट अर्ज करता येतो. वेगळी कागदपत्रे वेगळ्या ठिकाणी द्यायची गरज उरत नाही कारण मूळ माहिती आधीच आधारवरून तपासलेली असते.
घरातील प्रत्येक व्यक्तीसाठी स्वतंत्र महा आयडी का आवश्यक आहे?
महा आयडी ही व्यक्तिगत ओळख आहे एका आयडीवर एकाच व्यक्तीची माहिती असते. त्यामुळे घरातील प्रत्येक सदस्याने आपली स्वतंत्र महा आयडी तयार करावी. उदाहरणार्थ वडिलांची एक आयडी, आईची एक आयडी, मुलांची स्वतंत्र आयडी. यामुळे प्रत्येकासाठी लागू असलेल्या योजना स्वतंत्रपणे दिसतील कारण एका व्यक्तीचे वय, उत्पन्न आणि गरजा दुसऱ्या व्यक्तीपेक्षा वेगळ्या असू शकतात.
नोंदणी करताना कोणत्या गोष्टी लक्षात ठेवायच्या?
आधार कार्ड आणि त्याशी जोडलेला मोबाईल नंबर सुरू असणे आवश्यक आहे कारण OTP याच नंबरवर येतो. ईमेल आयडी असल्यास तो अचूक टाकावा कारण महा आयडी याच ईमेलवर येण्याची शक्यता जास्त आहे. कॅप्चा कोड काळजीपूर्वक टाइप करावा चुकल्यास पुन्हा प्रक्रिया करावी लागते. दोन्ही OTP वेळेत भरावे वेळ संपल्यास पुन्हा मागवावे लागतील. नोंदणी यशस्वी झाल्यावर 24 तास वाट पाहावी आणि त्यानंतर मोबाईल किंवा ईमेल तपासावे.
महासारथी पोर्टलचा फायदा काय आहे?
या पोर्टलचा सर्वात मोठा फायदा म्हणजे वेळेची बचत. आधी प्रत्येक योजनेसाठी वेगळी माहिती शोधावी लागायची, वेगळे अर्ज भरावे लागायचे. आता एकाच ठिकाणी सगळ्या योजना दिसतात आणि अर्जही तिथूनच करता येतो. दुसरा फायदा म्हणजे पात्रता आपोआप ठरते स्वतः शोधाशोध करण्याची गरज नाही, पोर्टल आपोआप दाखवते कोणत्या योजना लागू आहेत. तिसरा फायदा म्हणजे पारदर्शकता सगळी माहिती एका ठिकाणी असल्यामुळे कोणती योजना मिळाली, कोणती अजून बाकी आहे हे ट्रॅक करणे सोपे होते.
थोडक्यात महासारथी पोर्टल नोंदणीचे सगळे टप्पे
महासारथी पोर्टलवर जायचे. आधार नंबर टाकून लॉगिन करायचे. माहिती वाचून संमती द्यायची. आधार OTP सत्यापित करायचे. वैयक्तिक माहिती तपासून ईमेल किंवा मोबाईल बदलायचा असल्यास बदलायचा. कॅप्चा भरून जतन करायचे. मोबाईल आणि ईमेल या दोन्हीवर आलेले OTP सत्यापित करायचे. नोंदणी यशस्वी झाल्याचा संदेश आला की 24 तासांत महा आयडी SMS किंवा ईमेलवर मिळेल. ती आयडी मिळाल्यावर पुन्हा लॉगिन करून आपल्यासाठी पात्र असलेल्या 93 पेक्षा जास्त योजनांतून हव्या त्या योजनेसाठी अर्ज करता येईल. घरातील प्रत्येक सदस्याची स्वतंत्र आयडी तयार करा जेणेकरून प्रत्येकाला आपल्यासाठी लागू असलेल्या योजनांचा लाभ मिळू शकेल.
FAQ | महा आयडी आणि महासारथी पोर्टल संदर्भातील महत्त्वाचे प्रश्न-उत्तरे
1. महा आयडी म्हणजे काय?
महा आयडी हा महासारथी पोर्टलवर नोंदणी केल्यानंतर मिळणारा एक विशेष ओळख क्रमांक आहे. या आयडीच्या मदतीने नागरिकांना त्यांच्या पात्रतेनुसार उपलब्ध शासकीय योजनांची माहिती मिळते.
2. महासारथी पोर्टलचा मुख्य उद्देश काय आहे?
महाराष्ट्रातील विविध शासकीय योजना एकाच ठिकाणी उपलब्ध करून देणे आणि नागरिकांना योजनांचा लाभ घेणे सोपे करणे हा या पोर्टलचा मुख्य उद्देश आहे.
3. महा आयडी तयार करण्यासाठी कोण पात्र आहे?
महाराष्ट्रातील कोणताही नागरिक महा आयडीसाठी नोंदणी करू शकतो.
4. महा आयडी तयार करण्यासाठी कोणती कागदपत्रे आवश्यक आहेत?
मुख्यतः आधार कार्ड, आधारशी लिंक असलेला मोबाईल नंबर आणि ईमेल आयडी आवश्यक असतो.
5. महा आयडी तयार करण्यासाठी किती वेळ लागतो?
नोंदणी प्रक्रिया साधारण 5 ते 7 मिनिटांत पूर्ण होते. त्यानंतर महा आयडी 24 तासांच्या आत तयार होऊ शकते.
6. महा आयडी तयार केल्यानंतर किती योजनांचा लाभ मिळू शकतो?
महासारथी पोर्टलवर 93 पेक्षा अधिक योजना उपलब्ध असल्याचे सांगण्यात आले आहे.
7. महा आयडीसाठी आधार कार्ड आवश्यक आहे का?
होय. नोंदणी प्रक्रियेत आधार क्रमांकाची पडताळणी केली जाते.
8. OTP कुठे पाठवला जातो?
आधारशी लिंक असलेल्या मोबाईल नंबरवर OTP पाठवला जातो.
9. नोंदणीदरम्यान ईमेल आयडी देणे आवश्यक आहे का?
होय. ईमेल आयडी देणे आवश्यक असून त्यावरही पडताळणीसाठी OTP येऊ शकतो.
10. मोबाईल आणि ईमेल दोन्हीवर OTP येतो का?
होय. काही टप्प्यांमध्ये मोबाईल नंबर आणि ईमेल आयडी या दोन्ही ठिकाणी OTP पाठवला जाऊ शकतो.
11. महा आयडी कशी मिळते?
नोंदणी पूर्ण झाल्यानंतर महा आयडी SMS किंवा ईमेलद्वारे पाठवली जाते.
12. महा आयडी तयार केल्यानंतर योजना कशा दिसतात?
तुमच्या पात्रता, वय, श्रेणी आणि इतर माहितीनुसार पात्र असलेल्या योजना पोर्टलवर दिसू लागतात.
