मार्च 2026 अवकाळी पाऊस नुकसान भरपाई: ४ जिल्ह्यांतील २२,१२३ शेतकऱ्यांना १६ कोटी ७१ लाख मंजूर

मार्च 2026 अवकाळी पाऊस नुकसान भरपाई : ४ जिल्ह्यांतील २२,१२३ शेतकऱ्यांना १६ कोटी ७१ लाख मंजूर ५ जून रोजी GR निर्गमित मार्च 2026 मध्ये अवकाळी पावसामुळे नुकसान झालेल्या शेतकऱ्यांसाठी ५ जून 2026 रोजी एक महत्त्वाचा GR निर्गमित झाला आहे. छत्रपती संभाजीनगर, बीड, गोंदिया आणि गडचिरोली या चार जिल्ह्यांतील शेतकरी आधीच्या नुकसान भरपाईतून वगळले गेले होते. आता या जिल्ह्यांतील २२,१२३ शेतकऱ्यांना एकूण १६ कोटी ७१ लाख रुपयांची नुकसान भरपाई मंजूर करण्यात आली आहे. कोणत्या जिल्ह्याला किती मिळाले, आधी किती वितरित झाले होते, आणि पुढे काय होणार हे सगळे या लेखात सविस्तर जाणून घेणार आहोत.

अवकाळी पावसाने शेतकऱ्यांचे किती नुकसान झाले?

मुख्य मुद्दा: जानेवारी, फेब्रुवारी आणि मार्च 2026 मध्ये अवकाळी पावसामुळे राज्यातील मोठ्या भागात पिकांचे नुकसान झाले. गहू, हरभरा, द्राक्ष, कांदा अशा पिकांचा फटका बसला.

महाराष्ट्रात यावर्षी जानेवारी, फेब्रुवारी आणि मार्च या तीनही महिन्यांत अवकाळी पाऊस पडला. या काळात Rabi म्हणजे रब्बी हंगामातील पिके शेतात उभी होती. गहू कापणीला आला होता. हरभरा परिपक्व होत होता. द्राक्षे बाजारात जाण्याच्या तयारीत होती. कांदा जमिनीत होता. अशा नाजूक वेळी अवकाळी पाऊस आणि गारपीट झाली. पिके जमिनीवर पडली. दाणे ओले झाले. द्राक्षे सडली. कांदा कुजला. शेतकऱ्यांचे महिनोंमहिन्यांचे कष्ट एका रात्रीत वाया गेले. राज्यातील अनेक जिल्ह्यांत मोठ्या प्रमाणात नुकसान नोंदवण्यात आले. जिल्हाधिकारी कार्यालयाकडून नुकसानीचे पंचनामे झाले. पाहणी अहवाल तयार झाले. राज्य शासनाने यावर त्वरित पाऊल उचलले आणि नुकसान भरपाई देण्यासाठी निधी मंजूर केला.

आधी २२ जिल्ह्यांना १६४ कोटी मात्र काही जिल्हे वगळले गेले

मुख्य मुद्दा: राज्य शासनाने आधीच २२ जिल्ह्यांतील शेतकऱ्यांना १६४ कोटी रुपयांची नुकसान भरपाई वितरित केली होती. मात्र छत्रपती संभाजीनगर, बीड, गोंदिया आणि गडचिरोली हे चार जिल्हे त्यातून वगळले गेले होते.

नुकसान भरपाई वितरणाची प्रक्रिया टप्प्याटप्प्याने होते. प्रत्येक जिल्ह्याचे पंचनामे वेगळ्या वेळी तयार होतात. Verification अलग वेळी होते. त्यामुळे सगळ्या जिल्ह्यांना एकाच वेळी नुकसान भरपाई मिळत नाही. आधीच्या टप्प्यात राज्यातील २२ जिल्ह्यांतील शेतकऱ्यांना जानेवारी, फेब्रुवारी आणि मार्च महिन्याच्या अवकाळी पावसाच्या नुकसानीसाठी एकूण १६४ कोटी रुपये वितरित करण्यात आले होते. हे पैसे DBT म्हणजे Direct Benefit Transfer पद्धतीने थेट शेतकऱ्यांच्या Bank Account मध्ये जमा करण्यात आले होते. मात्र या वितरणातून छत्रपती संभाजीनगर, बीड, गोंदिया आणि गडचिरोली हे चार महत्त्वाचे जिल्हे वगळण्यात आले होते. या जिल्ह्यांतील शेतकऱ्यांचे नुकसान झाले होते, पंचनामेही झाले होते, मात्र त्यांना अजून नुकसान भरपाई मिळाली नव्हती. हे शेतकरी महिनोंमहिने प्रतीक्षा करत होते. आता त्यांच्यासाठी मोठी बातमी आली आहे.

५ जून 2026 महत्त्वाचा GR निर्गमित

मुख्य मुद्दा: ५ जून 2026 रोजी राज्य शासनाने एक महत्त्वाचा शासन निर्णय म्हणजे GR निर्गमित केला आहे. या GR नुसार चार जिल्ह्यांतील २२,१२३ शेतकऱ्यांना १६ कोटी ७१ लाख ५९ हजार रुपयांची नुकसान भरपाई मंजूर करण्यात आली आहे.

५ जून 2026 हा दिवस छत्रपती संभाजीनगर, बीड, गोंदिया आणि गडचिरोली या जिल्ह्यांतील हजारो शेतकऱ्यांसाठी दिलासा घेऊन आला. या दिवशी राज्य शासनाने एक महत्त्वाचा शासन निर्णय म्हणजे GR निर्गमित केला. या GR नुसार या चार जिल्ह्यांतील एकूण २२,१२३ शेतकऱ्यांना एकत्रितपणे १६ कोटी ७१ लाख ५९ हजार रुपयांची नुकसान भरपाई मंजूर करण्यात आली आहे. GR म्हणजे शासन निर्णय. हा एक अधिकृत दस्तावेज आहे. GR निघाल्याचा अर्थ असा की पैसे मंजूर झाले आहेत. आता फक्त वितरणाची प्रक्रिया बाकी आहे. ही प्रक्रिया लवकरच पूर्ण होईल आणि शेतकऱ्यांच्या Bank Account मध्ये पैसे जमा होतील. या GR मध्ये जिल्हानिहाय सविस्तर माहिती दिली आहे. कोणत्या जिल्ह्यात किती शेतकऱ्यांना किती रक्कम मंजूर झाली हे स्पष्टपणे नमूद आहे.

छत्रपती संभाजीनगर जिल्हा सर्वाधिक नुकसान भरपाई

मुख्य मुद्दा: छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्यातील १७,२१६ शेतकऱ्यांना ११ कोटी ८९ लाख ३६ हजार रुपयांची नुकसान भरपाई मंजूर झाली आहे. चारही जिल्ह्यांत ही सर्वाधिक रक्कम आहे.

छत्रपती संभाजीनगर जिल्हा मराठवाड्यातील एक महत्त्वाचा जिल्हा आहे. या जिल्ह्यात मार्च 2026 मध्ये अवकाळी पावसामुळे मोठ्या प्रमाणात पिकांचे नुकसान झाले होते. जिल्ह्यातील विविध तालुक्यांमध्ये हरभरा, गहू, कांदा यांसारख्या रब्बी पिकांवर अवकाळी पावसाचा मोठा फटका बसला. हजारो शेतकऱ्यांनी नुकसान भरपाईसाठी अर्ज केले होते. त्यानंतर पंचनामे झाले, पाहणी झाली आणि आता या शेतकऱ्यांसाठी चांगली बातमी आली आहे. GR नुसार छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्यातील एकूण १७,२१६ शेतकऱ्यांना ११ कोटी ८९ लाख ३६ हजार रुपयांची नुकसान भरपाई मंजूर करण्यात आली आहे. चारही जिल्ह्यांत सर्वाधिक रक्कम याच जिल्ह्याला मिळाली आहे. जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांची संख्याही सर्वाधिक आहे. ही रक्कम लवकरच DBT द्वारे शेतकऱ्यांच्या Account मध्ये जमा होईल.

बीड जिल्हा ५६९ शेतकऱ्यांना ४१ लाख

मुख्य मुद्दा: बीड जिल्ह्यातील ५६९ शेतकऱ्यांना ४१ लाख २४ हजार रुपयांची नुकसान भरपाई मंजूर झाली आहे.

बीड जिल्हा हाही मराठवाड्यातील महत्त्वाचा जिल्हा आहे. ऊस, कापूस आणि रब्बी पिके या जिल्ह्यात मोठ्या प्रमाणात घेतली जातात. मार्च 2026 च्या अवकाळी पावसाने या जिल्ह्यातही नुकसान झाले होते. मात्र बीड जिल्ह्यातील पात्र शेतकऱ्यांची संख्या इतर जिल्ह्यांपेक्षा कमी आहे. या जिल्ह्यातील ५६९ शेतकऱ्यांना ४१ लाख २४ हजार रुपयांची नुकसान भरपाई मंजूर झाली आहे. ही रक्कम कमी वाटत असली तरी प्रत्येक शेतकऱ्यासाठी ती महत्त्वाची आहे. नुकसान झाल्यानंतर थोडी का होईना मदत मिळाली तर शेतकऱ्यांना दिलासा मिळतो. पुढच्या हंगामासाठी थोडी तयारी करता येते. बीड जिल्ह्यातील या ५६९ शेतकऱ्यांनाही लवकरच हे पैसे मिळतील.

गोंदिया जिल्हा ४६५ शेतकऱ्यांना ३१ लाख

मुख्य मुद्दा: गोंदिया जिल्ह्यातील ४६५ शेतकऱ्यांना ३१ लाख ६३ हजार रुपयांची नुकसान भरपाई मंजूर झाली आहे.

गोंदिया जिल्हा हा पूर्व विदर्भातील Dhan म्हणजे तांदूळ उत्पादनासाठी प्रसिद्ध आहे. मात्र रब्बी हंगामातही काही पिके येथे घेतली जातात. मार्च 2026 च्या अवकाळी पावसाने गोंदिया जिल्ह्यातील काही भागांतही नुकसान झाले होते. या जिल्ह्यातील ४६५ शेतकऱ्यांना ३१ लाख ६३ हजार रुपयांची नुकसान भरपाई मंजूर करण्यात आली आहे. गोंदिया जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांना या GR मुळे मोठा दिलासा मिळाला आहे. आधीच्या Kharif Peek Vima मध्येही गोंदिया जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांना तुलनेने बऱ्यापैकी नुकसान भरपाई मिळाली होती. आता अवकाळी पावसाचीही भरपाई मिळणार आहे. त्यामुळे येथील शेतकऱ्यांना थोडी आर्थिक मदत होणार आहे.

गडचिरोली जिल्हा ३,८७३ शेतकऱ्यांना ४ कोटी ९ लाख

मुख्य मुद्दा: गडचिरोली जिल्ह्यातील ३,८७३ शेतकऱ्यांना ४ कोटी ९ लाख ३६ हजार रुपयांची नुकसान भरपाई मंजूर झाली आहे.

गडचिरोली हा नक्षलवाद प्रभावित आदिवासी बहुल जिल्हा आहे. येथील शेतकरी आधीच अनेक आव्हानांना सामोरे जातात. दळणवळणाच्या अडचणी, बाजारपेठेपासून दूर असणे, आणि त्यावर अवकाळी पावसाचा फटका या सगळ्या अडचणींमध्ये जगणाऱ्या शेतकऱ्यांसाठी नुकसान भरपाई खूपच महत्त्वाची आहे. गडचिरोली जिल्ह्यातील ३,८७३ शेतकऱ्यांना ४ कोटी ९ लाख ३६ हजार रुपयांची नुकसान भरपाई मंजूर करण्यात आली आहे. ही रक्कम गोंदिया आणि बीड पेक्षा जास्त आहे. गडचिरोलीत नुकसानाचे क्षेत्र जास्त असल्याने रक्कमही जास्त आहे. DBT पद्धतीने थेट Bank Account मध्ये पैसे येणार असल्याने शेतकऱ्यांना कुठे जाण्याची गरज नाही.

एकत्रित आकडेवारी ४ जिल्हे, २२,१२३ शेतकरी, १६ कोटी ७१ लाख

मुख्य मुद्दा: चारही जिल्ह्यांत मिळून २२,१२३ शेतकऱ्यांना एकूण १६ कोटी ७१ लाख ५९ हजार रुपयांची नुकसान भरपाई मंजूर झाली आहे. लवकरच वितरण होणार आहे.

या GR मधील एकत्रित आकडेवारी अशी आहे. छत्रपती संभाजीनगरचे १७,२१६ शेतकरी आणि ११ कोटी ८९ लाख ३६ हजार रुपये. बीडचे ५६९ शेतकरी आणि ४१ लाख २४ हजार रुपये. गोंदियाचे ४६५ शेतकरी आणि ३१ लाख ६३ हजार रुपये. गडचिरोलीचे ३,८७३ शेतकरी आणि ४ कोटी ९ लाख ३६ हजार रुपये. एकूण २२,१२३ शेतकरी आणि एकूण १६ कोटी ७१ लाख ५९ हजार रुपये. इतर २२ जिल्ह्यांना आधीच मिळालेल्या १६४ कोटी रुपयांना या नव्या GR ची रक्कम जोडली तर राज्यातील एकूण नुकसान भरपाई मोठ्या प्रमाणात वितरित होत आहे हे स्पष्ट होते. आधी मंजूर झालेल्या जिल्ह्यांचे वितरण आधीच सुरू झाले आहे. आता या चार जिल्ह्यांचे वितरणही लवकरच सुरू होईल.

शेतकऱ्यांनी काय करायला हवे?

मुख्य मुद्दा: GR नुसार नुकसान भरपाई मंजूर झाली आहे. Bank Account Aadhar शी Link असणे आवश्यक आहे. वितरण DBT द्वारे होणार असल्याने शेतकऱ्यांनी बँक खाते तपासून ठेवावे.

GR निघाला म्हणजे पैसे मंजूर झाले. आता वितरण होणे बाकी आहे. DBT द्वारे थेट Bank Account मध्ये पैसे येतील. त्यासाठी शेतकऱ्यांनी आत्ताच काही गोष्टी तपासाव्यात. पहिले म्हणजे Bank Account Active आहे का ते तपासा. खाते Inactive असेल तर Bank मध्ये जाऊन ते Active करा. दुसरे म्हणजे Aadhar Card Bank Account शी Link आहे का ते तपासा. Link नसेल तर तातडीने Bank मध्ये जाऊन Link करा. तिसरे म्हणजे Mobile Number Bank मध्ये नोंदवलेला आहे का ते तपासा. नसेल तर नोंदवा. पैसे आल्यावर SMS येईल. चौथे म्हणजे तुमचा पंचनामा योग्य रितीने झाला आहे का हे तहसील कार्यालयात जाऊन तपासा. पंचनाम्यात नाव असेल तरच पैसे मिळतील. या चार गोष्टी ठीक असल्या तर पैसे आपोआप Account मध्ये येतील. कुठे जाण्याची गरज नाही.

थोडक्यात या GR चे महत्त्वाचे मुद्दे

५ जून 2026 रोजी महत्त्वाचा GR निर्गमित झाला. छत्रपती संभाजीनगर, बीड, गोंदिया आणि गडचिरोली या चार जिल्ह्यांसाठी नुकसान भरपाई मंजूर. एकूण २२,१२३ शेतकऱ्यांना एकूण १६ कोटी ७१ लाख ५९ हजार रुपये. DBT द्वारे थेट Bank Account मध्ये येणार. Bank Account Active ठेवा, Aadhar Link करा. लवकरच वितरण होईल.

नुकसान भरपाई GR आणि शेती योजनांशी संबंधित अधिकृत माहितीसाठी GR.Maharashtra.gov.in ला भेट द्या किंवा जिल्हाधिकारी कार्यालयाशी संपर्क साधा.