दिव्यांग लाभार्थ्यांच्या पेन्शनचे पैसे कधी येणार याची अनेक दिवसांपासून प्रतीक्षा होती. आता त्याबाबत एक महत्त्वाची अधिकृत माहिती समोर आली आहे. ११ मे २०२६ रोजी डीबीटी पोर्टलवर पैसे वितरणाची प्रक्रिया होणार असून १२ मे पासून लाभार्थ्यांच्या खात्यात रक्कम जमा होण्यास सुरुवात होणार आहे. पैसे का आले नाहीत, टेम्पररी दिव्यांग लाभार्थ्यांचे काय होणार, तहसील कार्यालयात का जायचे आणि बच्चूभाऊ कडू यांनी काय इशारा दिला आहे — हे सगळं या लेखात सविस्तर जाणून घेणार आहोत.
अनेक दिवसांची प्रतीक्षा संपली — पेन्शन येणार
महाराष्ट्रातील दिव्यांग लाभार्थी गेल्या अनेक दिवसांपासून एकाच प्रश्नाने त्रस्त होते — आमचे पेन्शनचे पैसे कधी येणार? मार्च गेला, एप्रिल गेला, पण अनेक दिव्यांग बांधवांच्या खात्यात दोन हजार रुपयेही जमा झाले नाहीत. ज्यांना या पैशांची खरोखरच गरज आहे, ज्यांचा उदरनिर्वाह यावरच अवलंबून आहे, त्यांच्यासाठी हा उशीर खूप जड होता. रोज बँकेत जायचे, खाते तपासायचे, काहीच नाही — हा अनुभव अत्यंत निराशाजनक होता. अनेक लाभार्थ्यांनी आपल्या चिंता व्यक्त केल्या, प्रश्न विचारले, मेसेज केले.
आता मात्र या सगळ्यांसाठी एक अत्यंत महत्त्वाचा आणि दिलासादायक अपडेट आला आहे. सामाजिक सुरक्षा विभागाच्या अधिकृत संकेतस्थळावर एक अधिकृत नोटिफिकेशन प्रकाशित करण्यात आली आहे. या नोटिफिकेशननुसार ११ मे २०२६ रोजी दुपारी १२ वाजल्यापासून ते रात्री ९ वाजेपर्यंत डीबीटी पोर्टलवर फक्त दिव्यांग लाभार्थ्यांचे लाभ वितरण करण्याची कार्यवाही केली जाणार आहे. या कालावधीत पोर्टल सामान्य कामकाजासाठी बंद राहणार आहे. ११ मे रोजी ही प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर १२ मे २०२६ पासून पात्र दिव्यांग लाभार्थ्यांच्या बँक खात्यात पेन्शनची रक्कम जमा होण्यास सुरुवात होणार आहे. ही बातमी ऐकून अनेक दिव्यांग बांधवांना नक्कीच मोठा दिलासा मिळाला असेल.
किती रक्कम मिळणार आणि कोणाला मिळणार?
मुख्य मुद्दा: पात्र दिव्यांग लाभार्थ्यांना दरमहा दोन हजार रुपये पेन्शन मिळणार असून १२ मे पासून ही रक्कम खात्यात जमा होईल.
दिव्यांग पेन्शन योजनेअंतर्गत प्रत्येक पात्र लाभार्थ्याला दरमहा दोन हजार रुपये पेन्शन दिली जाते. अनेक लाभार्थ्यांना मार्च आणि एप्रिल या दोन महिन्यांचे पैसे अद्याप मिळालेले नाहीत. ज्यांची युडीआयडी कार्ड आहे आणि ज्यांची ई-केवायसी पूर्ण झाली आहे, अशा पात्र लाभार्थ्यांना या वितरणाचा लाभ मिळणार आहे. डीबीटी म्हणजेच डायरेक्ट बेनिफिट ट्रान्सफर प्रणालीद्वारे हे पैसे थेट लाभार्थ्यांच्या बँक खात्यात जमा केले जातात.
त्यामुळे बँक खाते आधारशी लिंक असणे आणि ई-केवायसी पूर्ण असणे अत्यंत आवश्यक आहे. ज्यांची ही प्रक्रिया पूर्ण झालेली आहे, त्यांच्या खात्यात १२ मे नंतर रक्कम दिसू लागेल. मात्र ज्यांना मार्च किंवा एप्रिल महिन्याचे पैसे अजूनही आलेले नाहीत, त्यांनी शांत बसू नये. त्यांनी लवकरात लवकर आपल्या तहसील कार्यालयात जाऊन चौकशी करणे आवश्यक आहे.
दिव्यांग पेन्शन विभाग बदलला — सामाजिक न्याय विभागाकडे हस्तांतरण
मुख्य मुद्दा: दिव्यांग पेन्शन वितरणाची जबाबदारी आता पूर्णपणे सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य विभागाकडे सोपवण्यात आली आहे.
दिव्यांग पेन्शनच्या वितरणात होणाऱ्या उशिराचे एक महत्त्वाचे कारण म्हणजे विभागातील बदल. यापूर्वी दिव्यांग पेन्शनचे वितरण वेगळ्या विभागाकडून केले जात होते. मात्र आता हे संपूर्ण काम सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य विभागाकडे सोपवण्यात आले आहे. हे हस्तांतरण पैशांचे वितरण अधिक सुरळीत आणि वेगवान व्हावे यासाठी करण्यात आले आहे. नवीन विभागाकडे जबाबदारी गेल्यामुळे प्रणालीत काही तांत्रिक बदल करावे लागले आणि त्यामुळेच वितरणात थोडा वेळ लागला.
आता ही प्रक्रिया पूर्ण झाली असून नवीन विभागाकडून वितरण सुरू होणार आहे. यापुढे दिव्यांग लाभार्थ्यांचे पैसे अधिक वेळेत आणि नियमितपणे मिळतील अशी अपेक्षा आहे. ज्या लाभार्थ्यांना अद्याप पैसे मिळाले नाहीत, त्यांनी तहसील कार्यालयात जाऊन आपल्या खात्याची माहिती अद्ययावत करून घ्यावी. बँक खाते, आधार कार्ड आणि युडीआयडी कार्ड यांची माहिती योग्य असेल तर पैसे लवकर जमा होतील.
टेम्पररी दिव्यांग लाभार्थ्यांचा प्रश्न — बच्चूभाऊ कडू यांचा इशारा
मुख्य मुद्दा: टेम्पररी दिव्यांग प्रमाणपत्र असलेल्या लाभार्थ्यांना पेन्शन मिळण्यात अडचण येत आहे, बच्चूभाऊ कडू यांनी १९ तारखेपर्यंत तोडगा न निघाल्यास आंदोलनाचा इशारा दिला आहे.
दिव्यांग पेन्शन योजनेत सध्या एक महत्त्वाचा वाद सुरू आहे. ज्या दिव्यांग लाभार्थ्यांकडे टेम्पररी म्हणजेच तात्पुरते दिव्यांग प्रमाणपत्र आहे, त्यांना पेन्शन मिळण्यात मोठी अडचण येत आहे. एका शासन निर्णयानुसार टेम्पररी प्रमाणपत्र धारकांना लाभ देण्यावर निर्बंध आणले गेले होते. या निर्णयामुळे अनेक दिव्यांग बांधव पेन्शनपासून वंचित राहिले. हे अत्यंत अन्यायकारक असल्याचे मत जनप्रतिनिधी आणि सामाजिक कार्यकर्त्यांनी व्यक्त केले. महाराष्ट्रातील प्रसिद्ध नेते बच्चूभाऊ कडू यांनी यावर कडक भूमिका घेतली आहे.
त्यांनी स्पष्टपणे सांगितले आहे की जर १९ तारखेपर्यंत हा शासन निर्णय रद्द केला नाही आणि टेम्पररी दिव्यांग लाभार्थ्यांना पेन्शन देण्यास सुरुवात केली नाही, तर जोरदार आंदोलन केले जाईल. हा इशारा शासनाने गांभीर्याने घेणे आवश्यक आहे. कारण टेम्पररी प्रमाणपत्र असलेले हजारो दिव्यांग बांधव या पेन्शनवर अवलंबून आहेत. त्यांची परिस्थिती आधीच कठीण असताना पेन्शन बंद झाल्याने त्यांची आर्थिक स्थिती आणखी बिकट झाली आहे.
तहसील कार्यालयात का जावे? — पैसे न आलेल्यांसाठी महत्त्वाचे
मुख्य मुद्दा: ज्यांच्या खात्यात मार्च किंवा एप्रिलचे पैसे अजून आले नाहीत, त्यांनी तातडीने तहसील कार्यालयात जाऊन चौकशी करावी.
ज्या दिव्यांग लाभार्थ्यांच्या खात्यात मार्च किंवा एप्रिल महिन्याचे पैसे अद्याप जमा झाले नाहीत, त्यांनी घरी बसून राहणे योग्य नाही. अनेकदा असे होते की लाभार्थ्याचे बँक खाते आधारशी लिंक नसते, किंवा ई-केवायसी अपूर्ण असते, किंवा युडीआयडी कार्डची माहिती चुकीची नोंदवलेली असते. या छोट्या छोट्या तांत्रिक चुकांमुळे पैसे खात्यात जमा होत नाहीत. या सगळ्या समस्या सोडवण्यासाठी तहसील कार्यालय हे सर्वात योग्य ठिकाण आहे. तिथे जाऊन आपली सध्याची स्थिती काय आहे हे विचारावे.
- आधार कार्ड, युडीआयडी कार्ड, बँक पासबुक आणि मोबाईल नंबर सोबत घेऊन जावे.
- अधिकाऱ्यांना आपली समस्या सांगावी आणि आवश्यक ती दुरुस्ती करून घ्यावी.
- आता सामाजिक न्याय विभागाकडे हे काम आल्यामुळे तहसील स्तरावरील अधिकाऱ्यांकडून मदत मिळण्याची शक्यता अधिक आहे.
- कागदपत्रे व्यवस्थित असतील आणि सगळी माहिती बरोबर असेल तर पुढील वितरणात पैसे नक्की मिळतील.
कोणत्या महिन्याचे पैसे मिळणार? — अद्याप स्पष्टता नाही
मुख्य मुद्दा: कोणत्या महिन्याचे थकीत पैसे या वितरणात दिले जाणार हे अधिकृत शासन निर्णय आल्यावरच स्पष्ट होईल.
एक महत्त्वाचा प्रश्न अनेक लाभार्थ्यांच्या मनात आहे — या वेळी नक्की कोणत्या महिन्याचे पैसे मिळणार? मार्चचे मिळणार की एप्रिलचे, की दोन्ही महिन्यांचे एकत्र मिळणार? याबाबत सध्या पूर्णपणे स्पष्टता नाही. जेव्हा अधिकृत शासन निर्णय म्हणजेच जीआर जाहीर होईल, तेव्हाच हे स्पष्ट होईल की कोणत्या महिन्याचे पैसे दिले जाणार आहेत. ज्यांची युडीआयडी कार्ड आहे आणि ज्यांची ई-केवायसी पूर्ण झाली आहे, त्यांना कोणते पैसे मिळतील हे शासन निर्णयावर अवलंबून आहे. टेम्पररी दिव्यांग लाभार्थ्यांना पैसे मिळणार की नाही हेही अद्याप निश्चित नाही. त्यामुळे सर्व लाभार्थ्यांनी शासनाच्या अधिकृत माहितीकडे लक्ष ठेवणे आवश्यक आहे. कोणत्याही अफवेवर विश्वास ठेवू नये. अधिकृत संकेतस्थळावर किंवा तहसील कार्यालयातून माहिती घ्यावी.
महाराष्ट्रातील सर्व दिव्यांग लाभार्थ्यांनी काही महत्त्वाच्या गोष्टी आत्ताच करायला हव्यात. सर्वात आधी आपले बँक खाते आधारशी लिंक आहे का हे तपासा. ई-केवायसी पूर्ण आहे का ते बघा. युडीआयडी कार्ड आहे का ते तपासा. या तिन्ही गोष्टी व्यवस्थित असतील तर १२ मे नंतर पैसे मिळण्याची शक्यता अधिक आहे.
ज्यांचे पैसे अजून आले नाहीत, त्यांनी तहसील कार्यालयात जाऊन चौकशी करावी. टेम्पररी प्रमाणपत्र असलेल्या लाभार्थ्यांनी बच्चूभाऊ कडू यांनी दिलेल्या इशाऱ्याकडे लक्ष ठेवावे आणि शासन निर्णयाची वाट पहावी. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे ही माहिती आपल्या इतर दिव्यांग बांधवांपर्यंत पोहोचवा. कारण अनेक लाभार्थ्यांना अद्याप या अपडेटची माहिती नाही. माहिती शेअर केल्यामुळे अनेक गरजू लाभार्थ्यांना वेळेत मदत मिळू शकते.
