पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर कर्जमाफी योजनेच्या अंमलबजावणीत सांगली जिल्ह्याने एक महत्त्वाचा टप्पा पार केला आहे. जिल्ह्यातील 61,762 थकबाकीदार शेतकऱ्यांची माहिती आणि 1,75,000 नियमित कर्जफेड करणाऱ्या शेतकऱ्यांची माहिती 100 टक्के शासनाच्या पोर्टलवर भरण्यात आली आहे. थकबाकीदारांना दोन लाख रुपयांपर्यंत कर्जमाफी मिळणार असून नियमित शेतकऱ्यांना 50,000 रुपयांचे प्रोत्साहनपर अनुदान मिळणार आहे. मात्र दोन्ही लाभांसाठी आधार प्रमाणीकरण अनिवार्य आहे. या लेखात सांगली जिल्ह्याची नेमकी परिस्थिती काय आहे, किती शेतकरी पात्र आहेत, रक्कम कधी मिळणार आणि आधार प्रमाणीकरण कसे करायचे हे सगळे सविस्तर समजून घेणार आहोत.
योजना काय आहे आणि ती का महत्त्वाची आहे?
महाराष्ट्र राज्य सरकारने शेतकऱ्यांना कर्जाच्या ओझ्यातून मुक्त करण्यासाठी पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर कर्जमाफी योजना जाहीर केली आहे. या योजनेत दोन प्रकारच्या शेतकऱ्यांना लाभ दिला जाणार आहे. पहिला प्रकार म्हणजे थकबाकीदार शेतकरी ज्यांचे कर्ज थकलेले आहे, त्यांना मुद्दल आणि व्याज मिळून दोन लाख रुपयांपर्यंतचे संपूर्ण कर्ज माफ केले जाणार आहे. दुसरा प्रकार म्हणजे नियमित कर्जफेड करणारे शेतकरी जे वेळेवर हप्ते भरत आले आहेत, त्यांना 50,000 रुपयांचे प्रोत्साहनपर अनुदान दिले जाणार आहे. नियमित शेतकऱ्यांना अनुदान मिळणे हे या योजनेचे एक वेगळे वैशिष्ट्य आहे, कारण बऱ्याच वेळा अशा योजनांमध्ये फक्त थकबाकीदारांचाच विचार होतो आणि नियमित भरणारे शेतकरी मात्र दुर्लक्षित राहतात. यंदा त्यांचीही दखल घेण्यात आली आहे.
सांगली जिल्ह्यात नेमकी परिस्थिती काय आहे?
सांगली जिल्ह्याच्या जिल्हा उपनिबंधक सुनील चव्हाण यांनी दिलेल्या माहितीनुसार जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांची माहिती संकलित करण्याचे काम पूर्णपणे संपले आहे आणि ती माहिती शासनाच्या पोर्टलवर भरण्यात आली आहे. सांगली जिल्ह्यात सप्टेंबर 2025 पर्यंत एकट्या जिल्हा बँकेचे 61,762 सभासद थकबाकीदार आहेत. या शेतकऱ्यांच्या एकूण थकबाकीची रक्कम 23 कोटी 43 लाख 64 हजार रुपये इतकी आहे, ज्यात मूळ रक्कम आणि व्याज दोन्हींचा समावेश आहे. राष्ट्रीयकृत बँकांनीही त्यांच्या जिल्ह्यातील थकबाकीदार शेतकऱ्यांची माहिती थेट शासनाकडे सादर केली आहे. कृषी कर्जात जिल्हा बँकेचा वाटा सर्वाधिक असतो आणि सांगलीतही तेच चित्र आहे. त्यामुळे जिल्हा बँकेच्या सभासदांची माहिती पोर्टलवर भरणे हा सर्वात मोठा टप्पा होता, तो आता पूर्ण झाला आहे.
नियमित शेतकऱ्यांसाठी 1,75,000 जणांचा डेटा तयार
थकबाकीदारांइतकीच महत्त्वाची बातमी नियमित कर्जफेड करणाऱ्या शेतकऱ्यांसाठी आहे. सांगली जिल्ह्यात थकबाकीदारांपेक्षा नियमित सभासद शेतकरी जास्त आहेत जवळपास 1,75,000 नियमित शेतकरी या योजनेत पात्र आहेत. या सर्वांची माहिती 100 टक्के पोर्टलवर भरण्यात आली असून ती शासनाकडे पाठवण्यात आली आहे. म्हणजे या सव्वा लाखाहून अधिक शेतकऱ्यांना 50,000 रुपयांचे प्रोत्साहनपर अनुदान मिळण्याचा मार्ग आता मोकळा झाला आहे. हे शेतकरी वर्षानुवर्षे वेळेवर हप्ते भरत आले, कधी दुष्काळ आला, कधी पाऊस नाही आला, तरी थकवले नाही त्यांच्या या नियमिततेची शासनाने दखल घेतली आहे हे निदान या योजनेच्या निमित्ताने दिसून येते.
पात्र शेतकऱ्यांना लाभ मिळण्यासाठी काय करावे लागणार?
डेटा पोर्टलवर भरला गेला म्हणजे आपोआप लाभ मिळेल असे नाही. दोन्ही प्रकारच्या शेतकऱ्यांसाठी थकबाकीदार आणि नियमित एक अनिवार्य अट आहे, ती म्हणजे आधार प्रमाणीकरण. आधार क्रमांक बँक खात्याशी लिंक असणे आवश्यक आहे. आधार प्रमाणीकरण पूर्ण झाल्यानंतरच कर्जमाफी किंवा प्रोत्साहनपर अनुदानाची रक्कम थेट शेतकऱ्याच्या खात्यात जमा केली जाणार आहे. ही प्रक्रिया कधी सुरू होणार, कुठे जायचे, कसे करायचे याबाबत शासनाचा अधिकृत निर्णय आल्यानंतर सूचना दिल्या जाणार आहेत. सध्या शेतकऱ्यांनी एकच काम करायचे आहे आपले आधार कार्ड बँक खात्याशी लिंक आहे की नाही हे तपासून घ्यावे. नसेल तर जवळच्या बँक शाखेत जाऊन ते तातडीने करून घ्यावे. ही छोटीशी गोष्ट न केल्यास लाखो रुपयांचा लाभ अडून राहण्याची शक्यता आहे.
जिल्हा उपनिबंधक सुनील चव्हाण यांचे म्हणणे काय?
सांगली जिल्ह्याचे जिल्हा उपनिबंधक सुनील चव्हाण यांनी स्पष्ट केले आहे की पात्र शेतकरी कर्जमाफी योजनेपासून वंचित राहू नयेत हा प्रशासनाचा मुख्य उद्देश आहे. त्यासाठी माहिती संकलन आणि पोर्टलवर अपलोड करण्याचे काम वेगाने पूर्ण केले आहे. थकबाकीदार शेतकऱ्यांच्या कर्जमाफीचा अडसर दूर झाला असून लवकरच प्रत्यक्ष लाभ मिळण्याची प्रक्रिया सुरू होईल असे त्यांनी सांगितले आहे. राष्ट्रीयकृत बँका आणि जिल्हा बँक या दोन्हींची माहिती एकत्र येणे हे एरवी वेळखाऊ काम असते, पण सांगली जिल्ह्यात ते नियोजनबद्धपणे पार पडले आहे.
पुढे काय होणार वेळापत्रक अजून जाहीर नाही
एक महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे कर्जमाफी आणि अनुदान नेमके कधी खात्यात जमा होणार याची अधिकृत तारीख अजून जाहीर झालेली नाही. शासन निर्णय आल्यानंतर आधार प्रमाणीकरणाची प्रक्रिया सुरू होईल आणि त्यानंतरच रक्कम जमा होईल. हे कधी होईल हे सांगणे सध्या शक्य नाही. पण डेटा तयार आहे, माहिती पोर्टलवर आहे हे सांगतं की यंत्रणा तयार आहे. शासन निर्णय आला की प्रक्रिया वेगाने होऊ शकेल. सांगली जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांनी सध्या दोन गोष्टी करायच्या आहेत एक म्हणजे आधार बँक खात्याशी लिंक आहे का ते तपासणे आणि दोन म्हणजे शासनाच्या पुढील सूचनांसाठी जिल्हा उपनिबंधक कार्यालय किंवा संबंधित बँक शाखेशी संपर्कात राहणे. दोन लाखांपर्यंत कर्जमाफी किंवा 50,000 रुपये अनुदान हे लाभ घेण्यासाठी ही प्रतीक्षा करणे योग्यच आहे.
