राज्यातील गरीब आणि आर्थिकदृष्ट्या कमकुवत महिलांना स्वावलंबी बनवण्यासाठी एक नवीन योजना सुरू करण्यात आली आहे. या योजनेअंतर्गत पात्र महिलांना पिठाची गिरणी, शिलाई मशीन, प्रिंटर, टॅबलेट आणि भांडी सेट यापैकी हवे ते साधन मोफत मिळणार आहे. ही फक्त वस्तू देण्याची योजना नाही घरबसल्या उत्पन्न मिळवण्याची, छोटा व्यवसाय सुरू करण्याची ही एक संधी आहे. या लेखात आपण योजना काय आहे, कोण पात्र आहे, कोणत्या जिल्ह्यांत सध्या अर्ज सुरू आहेत, काय कागदपत्रे लागतात, ऑनलाईन आणि ऑफलाईन अर्ज कसा करायचा हे सगळे सविस्तर समजून घेणार आहोत.
योजना काय आहे आणि ती का सुरू केली?
महाराष्ट्रातील ग्रामीण आणि शहरी भागात अशा असंख्य महिला आहेत ज्यांच्याकडे कौशल्य आहे, इच्छाशक्ती आहे, पण व्यवसाय सुरू करण्यासाठी साधन नाही आणि पैसेही नाहीत. एखाद्या महिलेला शिवणकाम येते, पण शिलाई मशीन घ्यायला पैसे नाहीत. एखाद्याला पिठाची गिरणी घालायची आहे, पण भांडवल नाही. याच अडचणीवर तोडगा म्हणून ही मोफत साधन वितरण योजना सुरू करण्यात आली आहे. महिला व बालविकास विभागाच्या अंतर्गत ही योजना राबवली जात आहे. सेल्फ हेल्प ग्रुप म्हणजेच बचत गट यांच्याशी जोडलेल्या महिलांना या योजनेत विशेष प्राधान्य दिले जाते, कारण गटात काम केल्यावर उत्पन्न जास्त होते आणि एकमेकांना आधार मिळतो. थोडक्यात, ही योजना फक्त वस्तू देण्यापुरती नाही ती महिलेचे जगणे बदलण्याची एक छोटीशी पण महत्त्वाची सुरुवात आहे.
या योजनेत मिळणाऱ्या वस्तूंची यादी पाहिली तर त्यात पिठाची गिरणी, शिलाई मशीन, प्रिंटर, टॅबलेट आणि भांडी सेट यांचा समावेश आहे. या प्रत्येक वस्तूमागे एक विचार आहे. पिठाची गिरणी घरात असेल तर गावातील इतर घरांचे दळण करून उत्पन्न मिळवता येते. शिलाई मशीन असेल तर कपडे शिवून पैसे कमवता येतात. टॅबलेट असेल तर ऑनलाईन व्यवसाय, शिक्षण किंवा डिजिटल व्यवहार शक्य होतात. प्रिंटर असेल तर लहान-मोठी छपाईची कामे घरूनच करता येतात. या सगळ्या वस्तू म्हणजे उत्पन्नाची दारे आहेत एकदा हाती आल्या की त्या महिलेचा आर्थिक आधार तयार होऊ शकतो.
कोण अर्ज करू शकते?
या योजनेसाठी पात्रतेचे निकष साधे आहेत. अर्जदार महिला असणे आवश्यक आहे. वय 18 ते 60 वर्षांदरम्यान असणे आवश्यक आहे. महाराष्ट्राची रहिवासी असणे बंधनकारक आहे. बीपीएल म्हणजे दारिद्र्यरेषेखालील कार्डधारक किंवा कमी उत्पन्न असलेल्या कुटुंबातील महिला या योजनेसाठी पात्र आहेत. बचत गट SHG सदस्य महिलांना प्राधान्य दिले जाते. बँक खाते आधार कार्डशी लिंक असणे आवश्यक आहे कारण लाभ DBT द्वारे दिला जातो. या सगळ्या अटी पूर्ण करणाऱ्या कोणत्याही महिलेला अर्ज करता येतो मग ती ग्रामीण भागातील असो वा शहरातील.
कोणत्या जिल्ह्यांत सध्या अर्ज सुरू आहेत?
सध्या ज्या जिल्ह्यांत अर्ज प्रक्रिया सुरू झाली आहे त्यात नागपूर, छत्रपती संभाजीनगर, सोलापूर, अहिल्यानगर, कोल्हापूर, सातारा, पुणे आणि नाशिक यांचा समावेश आहे. लवकरच ज्या जिल्ह्यांत अर्ज सुरू होणार आहेत त्यात जळगाव, धुळे, नंदुरबार, अकोला, अमरावती, यवतमाळ, बुलढाणा, बीड, लातूर, नांदेड, धाराशीव, परभणी, हिंगोली, चंद्रपूर, गडचिरोली, रत्नागिरी, सिंधुदुर्ग, रायगड, ठाणे, पालघर, मुंबई शहर आणि मुंबई उपनगर यांचा समावेश आहे. म्हणजे सध्या काही जिल्ह्यांत सुरुवात झाली आहे आणि टप्प्याटप्प्याने इतर जिल्ह्यांतही ही योजना पोहोचणार आहे. ज्यांचा जिल्हा अद्याप यादीत नाही, त्यांनी जवळच्या पंचायत समिती किंवा महिला व बालविकास कार्यालयात विचारणा करत राहणे उपयुक्त आहे.
नमो शेतकरी योजनेचा 9वा हप्ता जमा होण्यास सुरुवात, शेतकऱ्यांच्या खात्यात 2 हजार रुपये जमा
अर्जासाठी लागणारी कागदपत्रे
अर्ज करण्यापूर्वी ही कागदपत्रे तयार ठेवणे आवश्यक आहे. आधार कार्ड, रहिवासी दाखला, उत्पन्नाचा दाखला, बँक पासबुक, रेशन कार्ड, फोटो आणि मोबाईल नंबर ही मूलभूत कागदपत्रे लागतात. बँक खात्याचा IFSC कोड आणि DBT लिंकेज असणे बंधनकारक आहे. बीपीएल कार्ड असेल तर त्याची प्रत जोडणे आवश्यक आहे. ऑनलाईन अर्जासाठी ही सगळी कागदपत्रे PDF किंवा JPG फॉरमॅटमध्ये अपलोड करावी लागतात.
ऑनलाईन अर्ज कसा करायचा स्टेप बाय स्टेप
ऑनलाईन अर्जाची प्रक्रिया सात टप्प्यांत पूर्ण होते. पहिल्या टप्प्यात वैयक्तिक माहिती भरायची आहे पूर्ण नाव, जन्मतारीख, वय आणि लिंग यात “महिला” निवडायचे आहे. दुसऱ्या टप्प्यात संपर्क माहिती मोबाईल नंबर आणि ईमेल आयडी टाकायचा आहे. तिसऱ्या टप्प्यात पत्ता गावाचे नाव, तालुका, जिल्हा आणि पिनकोड. चौथ्या टप्प्यात आधार क्रमांक आणि रेशन कार्ड नंबर. पाचव्या टप्प्यात वार्षिक उत्पन्न आणि बीपीएल कार्ड आहे का हे नमूद करायचे आहे बीपीएल असल्यास “होय” निवडायचे आहे. सहाव्या टप्प्यात बँकेची माहिती बँकेचे नाव, खाते क्रमांक आणि IFSC कोड. सातव्या आणि सर्वात महत्त्वाच्या टप्प्यात योजना निवडायची आहे पिठाची गिरणी, शिलाई मशीन, प्रिंटर, टॅबलेट किंवा भांडी सेट यापैकी हवी ती वस्तू निवडायची आहे. त्यानंतर सर्व कागदपत्रे अपलोड करायची, डिक्लेरेशन फॉर्मवर “I Agree” क्लिक करायचे आणि अर्ज सबमिट करायचा.
ऑफलाईन अर्ज कसा करायचा?
ऑनलाईन जमत नसेल तर ऑफलाईन अर्जही करता येतो. ऑफलाईन अर्जात माननीय अधिकारी, महिला व बालविकास, पंचायत समिती यांना उद्देशून पत्र लिहायचे आहे. त्यात अर्जदाराचे पूर्ण नाव, पत्ता, आधार क्रमांक, मोबाईल नंबर, बँक खाते क्रमांक, IFSC कोड आणि हवी असलेली वस्तू पिठाची गिरणी, शिलाई मशीन, प्रिंटर, टॅबलेट किंवा भांडी सेट नमूद करायची आहे. सर्व कागदपत्रांच्या प्रती सोबत जोडायच्या आहेत आणि स्वाक्षरी व दिनांक टाकून अर्ज सादर करायचा आहे. हा अर्ज जवळच्या ग्रामपंचायत, पंचायत समिती, महिला व बालविकास कार्यालय किंवा CSC सेंटरमध्ये जमा करता येतो.
बांधकाम कामगारांसाठी मोठी खुशखबर! सरकारकडून मिळणार मोफत 40 वस्तू, ऑनलाईन अर्ज सुरू
वेगवेगळ्या वस्तूंसाठी वेगवेगळ्या योजना
एक महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे काही वस्तूंसाठी स्वतंत्र योजनाही आहेत. शिलाई मशीन आणि भांडी सेटसाठी बांधकाम कामगार योजनेचाही लाभ घेता येतो. टॅबलेटसाठी महात्मा ज्योतिबा फुले योजनेचा आधार घेता येतो. म्हणजे ज्या महिला बांधकाम कामगार नोंदणीत आहेत, त्यांनी फक्त या एकाच योजनेवर अवलंबून न राहता त्यांच्यासाठी लागू असलेल्या इतर योजनाही तपासून पाहाव्यात. माहिती नसेल तर जवळच्या तहसील किंवा महिला व बालविकास कार्यालयात जाऊन विचारणा करावी.
अर्ज कुठे द्यायचा थोडक्यात
ऑनलाईन अर्जासाठी महिला व बालविकास विभागाच्या संकेतस्थळावर किंवा संबंधित पोर्टलवर जायचे आहे. ऑफलाईनसाठी ग्रामपंचायत, पंचायत समिती, महिला व बालविकास विभागाचे कार्यालय किंवा जवळचे CSC सेंटर यापैकी कुठेही जाता येते. ज्या जिल्ह्यांत अर्ज अद्याप सुरू झाले नाहीत त्या जिल्ह्यांतील महिलांनी तिथे आधी चौकशी करावी, कारण प्रत्येक जिल्ह्यात एकाच वेळी योजना सुरू होत नाही. एकंदरीत, ही योजना ज्यांना खरोखर गरज आहे त्यांच्यापर्यंत पोहोचली तर ती निश्चितच उपयुक्त आहे फक्त माहिती वेळेत मिळणे आणि अर्ज नीट भरणे एवढेच करायचे आहे.
