क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले बालसंगोपन योजना : दर महिना ₹२,२५० अर्ज कुठे आणि कसा करायचा? ज्या मुलांचे आई किंवा वडील नाहीत किंवा दोन्ही पालक गमावलेले आहेत अशा गरजू मुलांसाठी राज्य शासनाने क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले बालसंगोपन योजना सुरू केली आहे. या योजनेतून दर महिना प्रति बालक ₹२,२५० रुपये DBT द्वारे थेट Account मध्ये मिळतात. या योजनेची Scope वाढवण्यात येत आहे. कोण Eligible आहे, अर्ज कुठे करायचा, शाळेमार्फत कसे Apply करायचे आणि पैसे कधी मिळतात हे सगळे या लेखात सविस्तर जाणून घेणार आहोत.
बालसंगोपन योजना म्हणजे काय आणि कशासाठी आहे?
मुख्य मुद्दा: एकल पालक, अनाथ किंवा दोन्ही पालक गमावलेल्या बालकांसाठी राज्य शासन दर महिना ₹२,२५० रुपयांचे Nutrition Subsidy देते. हे पैसे DBT द्वारे थेट Account मध्ये येतात.
महाराष्ट्रात अशा हजारो मुलांची संख्या आहे ज्यांचे पालक त्यांच्यासोबत नाहीत. कोणाची आई गेलेली, कोणाचे वडील गेलेले, कोणाचे दोन्ही पालक गमावलेले. अशा मुलांचे संगोपन करणे हे खूप कठीण असते. आजी-आजोबा किंवा इतर नातेवाईक त्यांना सांभाळतात. मात्र आर्थिक अडचणींमुळे या मुलांना चांगले शिक्षण, चांगले खाणे-पिणे मिळत नाही. त्यांचे बालपण कठीण परिस्थितीत जाते. या मुलांसाठी राज्य शासनाने क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले बालसंगोपन योजना सुरू केली आहे. या Scheme चे नाव स्वतःच खूप काही सांगते. सावित्रीबाई फुले यांनी आयुष्यभर वंचित मुलांसाठी काम केले. त्यांच्या नावाने ही योजना सुरू आहे. या योजनेतून प्रत्येक पात्र बालकाला दर महिना ₹२,२५० रुपयांचे Parenting Subsidy दिले जाते. हे पैसे DBT म्हणजे Direct Benefit Transfer पद्धतीने थेट बालकाच्या Bank Account मध्ये जमा केले जातात. मध्यस्थ नाही, कोणाच्या हातातून पैसे जात नाहीत. थेट Account मध्ये येतात.
8 ते 10 दिवसांत शेतकऱ्यांच्या खात्यात 2400 कोटींचा पीक विमा व नमो शेतकरी योजनेचे 6000 रुपये मिळणार
Scheme ची व्याप्ती वाढवण्यासाठी महत्त्वाची बैठक
मुख्य मुद्दा: महिला व बालविकास मंत्री अदिती तटकरे यांच्या पुढाकाराने शालेय शिक्षण मंत्री दादाजी भुसे यांच्या अध्यक्षतेखाली Joint Meeting झाली. Scheme ची Effective Implementation कशी करायची यावर महत्त्वाची चर्चा झाली.
नुकतेच एक महत्त्वाची Joint Meeting पार पडली. महिला व बालविकास मंत्री अदिती तटकरे यांच्या पुढाकाराने मंत्रालयात शालेय शिक्षण मंत्री दादाजी भुसे यांच्या अध्यक्षतेखाली ही बैठक झाली. या बैठकीत महिला व बालविकास विभाग आणि शालेय शिक्षण विभाग या दोन्ही विभागांचे अधिकारी उपस्थित होते. बैठकीत सावित्रीबाई फुले बालसंगोपन योजनेची Scope म्हणजे व्याप्ती कशी वाढवता येईल यावर सखोल चर्चा झाली. अनेक पात्र मुले अजूनही या Scheme पासून वंचित आहेत. त्यांच्यापर्यंत ही योजना पोहोचलेली नाही. काही वेळा माहिती नसते, काही वेळा Procedure माहीत नसते, काही वेळा कागदपत्रांची अडचण असते. या सगळ्या Problems सोडवण्यासाठी शालेय शिक्षण विभागाशी Coordination करून काम करण्याचा निर्णय घेण्यात आला. शाळांमार्फत Application Process सोपी करण्यात येणार आहे. हा निर्णय लाखो गरजू मुलांसाठी खूप महत्त्वाचा आहे.
मुख्यमंत्री ग्रामीण पशुधन उद्योजकता योजना 2026 अर्ज कधी सुरू होणार? सरकारकडून मोठा अपडेट
कोण Eligible आहे या Scheme साठी?
मुख्य मुद्दा: एकल पालक, आई किंवा वडील नसलेले, दोन्ही पालक गमावलेले, गरजू आणि वंचित बालक या Scheme साठी Eligible आहेत.
या Scheme साठी कोण Apply करू शकतो हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. राज्यात Single Parent म्हणजे एकल पालक असलेल्या मुलांची संख्या खूप आहे. एकल पालक म्हणजे फक्त आई आहे पण वडील नाहीत, किंवा फक्त वडील आहेत पण आई नाही. अशा मुलांसाठी एकट्या पालकावर खूप ताण असतो. अशा Single Parent मुलांना या Scheme चा लाभ मिळू शकतो. दुसरा Category म्हणजे Orphan मुले. ज्यांचे दोन्ही पालक मृत्युमुखी पडले आहेत. ही मुले आजी-आजोबा, मामा-मावशी किंवा इतर नातेवाईकांकडे राहतात. अशा मुलांसाठी ही Scheme विशेष महत्त्वाची आहे. तिसरा Category म्हणजे Abandoned मुले. ज्यांना त्यांच्या पालकांनी सोडून दिले आहे. चौथा Category म्हणजे आर्थिकदृष्ट्या खूपच गरजू कुटुंबातील मुले जे Eligible Criteria मध्ये बसतात. मात्र कुटुंब गरजू असणे आवश्यक आहे. श्रीमंत किंवा सधन कुटुंबातील मुले या Scheme साठी Eligible नाहीत. महिला व बालविकास विभागाने सांगितले आहे की एकाही पात्र गरजू मुलाला या Scheme पासून वंचित ठेवायचे नाही.
ई-फेरफारसाठी ऑनलाइन अर्ज कसा करायचा? जाणून घ्या संपूर्ण प्रक्रिया, आवश्यक कागदपत्रे
Application Process शाळेमार्फत अर्ज कसा करायचा?
मुख्य मुद्दा: जिल्हा परिषद आणि इतर शाळांचे मुख्याध्यापक Eligible मुलांचे अर्ज भरून महिला व बालविकास विभागाकडे सादर करणार आहेत. विद्यार्थ्यांना स्वतः कुठे जाण्याची गरज नाही.
Application Process आता खूप सोपी करण्यात आली आहे. पूर्वी पालकांना स्वतः कार्यालयात जाऊन अर्ज करावे लागत होते. कागदपत्रे गोळा करताना खूप त्रास होत असे. आता मात्र हे बदलण्यात आले आहे. जिल्हा परिषद शाळा आणि इतर शाळांच्या मुख्याध्यापकांना सूचना देण्यात आल्या आहेत. मुख्याध्यापकांनी स्वतः पुढाकार घेऊन Eligible मुलांचे Application भरायचे आहेत. म्हणजे शाळेत ज्या मुलांचे आई किंवा वडील नाहीत किंवा दोन्ही गेलेले आहेत, त्यांना आता मुख्याध्यापकच Application Form भरायला मदत करतील. तयार केलेले अर्ज महिला व बालविकास विभागाकडे सादर केले जातील. अर्ज मंजूर झाल्यावर ₹२,२५० रुपये दर महिना DBT द्वारे बालकाच्या Bank Account मध्ये जमा होतील. यासाठी बालकाचे किंवा पालकाचे Aadhar Linked Bank Account असणे आवश्यक आहे. हे काम शाळेतूनच होणार असल्याने पालकांचा वेळ आणि पैसे दोन्ही वाचतात.
DBT मार्फत पैसे थेट Account मध्ये
मुख्य मुद्दा: ₹२,२५० रुपये DBT द्वारे थेट Bank Account मध्ये जमा होतात. Aadhar Linked Account असणे आवश्यक आहे. कोणताही मध्यस्थ नाही.
या Scheme चा पैसे देण्याचा Method खूप Transparent आहे. DBT म्हणजे Direct Benefit Transfer. पैसे थेट Beneficiary च्या Bank Account मध्ये जातात. यात कोणाचाही हस्तक्षेप नाही. कोणाच्या हातातून पैसे जात नाहीत. संपूर्ण रक्कम बालकाच्या किंवा पालकाच्या Account मध्ये येते. यासाठी Aadhar Card Bank Account शी Link असणे आवश्यक आहे. जर Account नसेल तर बालकाच्या नावाने किंवा पालकाच्या नावाने Bank Account उघडणे आवश्यक आहे. Account उघडताना Aadhar शी Link करा. मोबाईल नंबर नोंदवा. म्हणजे पैसे आल्यावर SMS येईल. दर महिना ₹२,२५० रुपये येतात म्हणजे वर्षाला ₹२७,०००. हे पैसे बालकाच्या शिक्षण, खाणे-पिणे, आरोग्य यासाठी वापरता येतात.
लाडकी बहीण योजनेतील महिलांना मोठा दिलासा! ई-केवायसी दुरुस्तीसाठी सरकारकडून शेवटची संधी
ही माहिती जास्तीत जास्त पालकांपर्यंत पोहोचवा
मुख्य मुद्दा: राज्यात अनेक Eligible मुले या Scheme पासून वंचित आहेत. माहिती नसल्यामुळे अर्ज झाले नाहीत. ही माहिती शेअर केल्याने गरजू मुलांना मदत होईल.
सध्या राज्यात अनेक Eligible मुले आहेत जी या Scheme पासून वंचित आहेत. याचे मुख्य कारण म्हणजे माहिती नसणे. गावातील गरीब कुटुंबांना सरकारी योजनांबद्दल माहित नसते. ते शासकीय कार्यालयात जाण्यास घाबरतात. कागदपत्रे कुठून आणायची माहित नसते. या सगळ्या अडचणींमुळे पात्र मुले Scheme पासून वंचित राहतात. आता शाळांमार्फत Application होणार असल्याने हे चित्र बदलेल. मात्र तरीही ही माहिती जास्तीत जास्त लोकांपर्यंत पोहोचणे आवश्यक आहे. तुमच्या शेजारी, गावात, ओळखीत असे एखादे कुटुंब असेल जिथे मुलाचे पालक नाहीत, तर त्यांना ही माहिती सांगा. त्यांना शाळेत जाऊन मुख्याध्यापकांना भेटायला सांगा. Application करायला मदत करा. एखाद्या गरजू मुलाला ₹२,२५० रुपये दर महिना मिळणे म्हणजे त्याच्या आयुष्यात मोठा फरक पडतो.
दिव्यांगांसाठी मोठी संधी! प्रशिक्षण घेतल्यास मिळणार व्यवसायासाठी कर्ज आणि अनुदान 70 लाखांचा निधी
थोडक्यात या Scheme चे Important Points
क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले बालसंगोपन योजना एकल पालक आणि अनाथ मुलांसाठी आहे. दर महिना प्रति बालक ₹२,२५० Subsidy मिळते. DBT द्वारे थेट Account मध्ये येतात. शाळेच्या मुख्याध्यापकांमार्फत Application करता येते. Aadhar Linked Bank Account असणे आवश्यक आहे. महिला व बालविकास विभाग आणि शालेय शिक्षण विभाग एकत्र काम करणार आहेत. एकाही पात्र मुलाला Scheme पासून वंचित ठेवायचे नाही हे ध्येय आहे.
शेतकऱ्यांसाठी मोठी संधी! मोफत ड्रोन प्रशिक्षण घेऊन सुरू करा स्वतःचा व्यवसाय, अर्ज प्रक्रिया सुरू
बालसंगोपन योजना आणि इतर महिला व बाल विकास योजनांसाठी जवळच्या Integrated Child Development Services (ICDS) कार्यालयाशी किंवा शाळेच्या मुख्याध्यापकांशी संपर्क साधा.
