पिको फॉल मशीन अनुदान योजना: ग्रामीण SC महिलांसाठी संधी १५ जूनपूर्वी अर्ज करा ग्रामीण भागातील अनुसूचित जातीच्या महिलांना पिको फॉल मशीन खरेदीसाठी अनुदान देणारी विशेष घटक योजना सध्या सुरू आहे. जालना जिल्हा परिषदेच्या महिला व बाल कल्याण विभागाने ही योजना राबवली असून अर्ज सादर करण्याची अंतिम तारीख १५ जून २०२६ आहे. या लेखात योजना काय आहे, कोण पात्र आहे, फॉर्म कसा भरायचा, कोणती कागदपत्रे लागतात, SHG सदस्यांसाठी काय नियम आहेत आणि अर्ज कुठे जमा करायचा हे सगळं सविस्तर सांगितलं आहे.
पिको फॉल मशीन म्हणजे काय आणि ही योजना का महत्त्वाची आहे?
ग्रामीण भागातील अनेक महिलांना शिलाई-कापडकाम व्यवसाय सुरू करण्याची इच्छा असते. त्या घरबसल्या कापडे शिवून, साड्यांना पिको फॉल लावून चांगली कमाई करू शकतात. पण पिको फॉल मशीन किंवा ओव्हरलॉक मशीन विकत घेण्यासाठी हजारो रुपये लागतात जे गरीब कुटुंबाला परवडत नाहीत. हीच अडचण दूर करण्यासाठी महाराष्ट्र सरकारने विशेष घटक योजनेअंतर्गत ग्रामीण भागातील अनुसूचित जातीच्या महिलांना पिको फॉल मशीन खरेदीसाठी अनुदान देण्याची योजना आणली आहे. या योजनेत मशीनच्या किमतीच्या ९०% रक्कम सरकार देतं आणि फक्त १०% रक्कम लाभार्थी महिलेला स्वतः भरायची असते. हे पैसे थेट बँक खात्यात DBT द्वारे जमा होतात. शिलाई मशीनसोबतच पिको फॉल मशीन मिळाली तर महिला घरबसल्या स्वतंत्र व्यवसाय सुरू करू शकते आणि दरमहा हजारो रुपये कमवू शकते. ही संधी फक्त त्यांनाच मिळते ज्यांनी वेळेत अर्ज केला आहे आणि अंतिम तारीख १५ जून २०२६ आहे.
ही योजना फक्त जालना जिल्ह्यापुरती नाही महाराष्ट्रातील सर्व जिल्ह्यांत विशेष घटक योजनेअंतर्गत हे वाटप होतं. फक्त अर्ज करण्याचा कालावधी आणि पद्धत प्रत्येक जिल्ह्यात वेगळी असू शकते. काही ठिकाणी ऑनलाईन अर्ज होतो, काही ठिकाणी ऑफलाईन. सध्या जालना जिल्ह्यात ऑनलाईन अर्ज सुरू आहेत. इतर जिल्ह्यांतील महिलांनी त्यांच्या जिल्हा परिषदेच्या महिला व बाल कल्याण विभागात जाऊन चौकशी करावी.
कोण पात्र आहे आणि कोण नाही?
या योजनेसाठी पात्र होण्यासाठी काही अटी आहेत. त्या पूर्ण करणाऱ्या महिलांनाच अनुदान मिळेल.
अर्जदार महिला अनुसूचित जाती प्रवर्गातील असणं अनिवार्य आहे. ती ग्रामीण भागात राहणारी असावी शहरी भागातील महिला या योजनेसाठी पात्र नाहीत. कुटुंबाचं सर्व मार्गांनी मिळून वार्षिक उत्पन्न एक लाख वीस हजार रुपयांपेक्षा जास्त नसावं हे सगळ्यात महत्त्वाचं आहे. उत्पन्न जास्त असेल तर अर्ज अपात्र ठरतो. यापूर्वी या योजनेचा किंवा शिलाई मशीन योजनेचा लाभ घेतलेला नसावा. शिलाई किंवा पिको फॉल मशीनचं प्रशिक्षण पूर्ण केलेलं असेल तर प्राधान्य मिळतं प्रशिक्षण प्रमाणपत्र असेल तर ते जोडा.
कोणाला प्राधान्य मिळतं? विधवा, परित्यक्त्या, एकल महिला, दिव्यांग महिला आणि दारिद्र्यरेषेखालील कुटुंबातील महिलांना प्राधान्य दिलं जातं. स्वयंसाहायता गट म्हणजेच बचत गटाच्या सदस्य महिलांनाही प्राधान्य असतं. या सगळ्यांनी अर्ज करताना संबंधित प्रमाणपत्रे जोडणं आवश्यक आहे.
ऑनलाईन अर्ज कसा करायचा?
जालना जिल्ह्यासाठी ऑनलाईन अर्ज जालना जिल्हा परिषदेच्या अधिकृत वेबसाईटवर https://jalna.maharashtra.gov.in जाऊन करता येतो. तिथे “ग्रामीण भागातील अनुसूचित जातीच्या महिलांना विविध साहित्य पुरवणे” या योजनेची लिंक दिसेल. त्यावर क्लिक केल्यावर एक Dialog Box येतो त्यातील सूचना वाचून “OK” करायचं. वेबसाईट नवीन पेजवर Redirect होते. तिथे “शिलाई मशीन ऑनलाईन अर्ज भरण्यासाठी येथे क्लिक करा” ही लिंक दिसेल त्यावर क्लिक करायचं. ऑनलाईन फॉर्म उघडेल.
फॉर्ममध्ये भरायची माहिती पुढीलप्रमाणे आहे. अर्जदाराचं संपूर्ण नाव आधार कार्डावर जसं आहे तसं. संपूर्ण पत्ता घर क्रमांक, गाव, तालुका, जिल्हा. अर्जदार अनुसूचित जाती प्रवर्गातील आहे का “होय” निवडायचं. जात नमूद करायची. जन्मतारीख वर्ष, महिना, दिवस. वय वर्षे आणि महिने. शिक्षण कितवी शिकली. अर्जदार विधवा, परित्यक्त्या, निराधित किंवा एकल महिला आहे का होय किंवा नाही. अर्जदार दिव्यांग आहे का होय किंवा नाही. स्वयंसाहायता गट किंवा बचत गटाची सदस्य असेल तर गटाचं नाव. SHG NIC Code हा कोड बचत गटाच्या Coordinator कडून मिळतो, त्यांना विचारून घ्या. अर्जदाराच्या नावावर शेती आहे का होय किंवा नाही. व्यवसाय काय आहे ते सांगायचं. यापूर्वी शिलाई मशीन योजनेचा लाभ घेतला आहे का नसेल तर “नाही” निवडायचं. कुटुंबाचं वार्षिक उत्पन्न एक लाख वीस हजारांपेक्षा कमीच टाकायचं. दारिद्र्यरेषेखालील आहे का असेल तर “होय”. आधार कार्ड क्रमांक. बँक खाते क्रमांक. बँकेचं नाव. IFSC Code. शिलाई किंवा पिको फॉल मशीनचं प्रशिक्षण पूर्ण केलं आहे का असेल तर “होय”. हे सगळं भरून “Submit” करायचं.
ऑफलाईन PDF फॉर्म कसा भरायचा?
ऑनलाईन अर्जासोबतच PDF फॉर्म सुद्धा डाउनलोड करता येतो. वेबसाईटवर “पिको फॉल मशीन करिता अर्जाचा नमुना PDF” असा पर्याय दिसेल तो Download करायचा. हा चार पानांचा PDF आहे. त्यात अर्जाचा नमुना, रहिवासी प्रमाणपत्र, उत्पन्नाचं प्रमाणपत्र, लाभ न घेतल्याचं घोषणापत्र आणि मशीन हस्तांतरण न करण्याचं हमीपत्र हे सगळं एकत्र आहे. PDF प्रिंट करायचा. फॉर्मच्या वरच्या उजव्या कोपऱ्यात पासपोर्ट साईज फोटो चिकटवायचा. नाव, पत्ता आणि मागितलेली सगळी माहिती भरायची. शेवटी अर्जदाराची सही करायची पालक असेल तर पालकाची सही. PDF मधलं रहिवासी प्रमाणपत्र भरून ग्रामपंचायत अधिकाऱ्याची सही आणि शिक्का घ्यायचा. हमीपत्रावर महिलेची स्वाक्षरी करायची यात लिहिलेलं असतं की मशीन दुसऱ्या कोणाला देणार नाही.
कोणती कागदपत्रे लागतात?
रहिवासी प्रमाणपत्र ग्रामसेवकाकडून. उत्पन्नाचं प्रमाणपत्र तहसीलदाराकडून. दारिद्र्यरेषेखालील असाल तर BPL प्रमाणपत्र. यापूर्वी शिलाई मशीन योजनेचा लाभ घेतला नाही याचं घोषणापत्र. आधार कार्डची झेरॉक्स. वार्षिक उत्पन्न एक लाख वीस हजारांपेक्षा कमी असल्याचं प्रमाणपत्र. जातीचं प्रमाणपत्र तहसीलदार किंवा उपविभागीय अधिकाऱ्याकडून. शिलाई किंवा पिको फॉल मशीन प्रशिक्षण प्रमाणपत्र असेल तर जोडा. दिव्यांग असाल तर सक्षम अधिकाऱ्याचं प्रमाणपत्र. विधवा, परित्यक्त्या किंवा एकल महिला असाल तर ग्रामपंचायत अधिकाऱ्याचं प्रमाणपत्र. मशीनच्या किमतीच्या १०% रक्कम भरण्याचं हमीपत्र. बचत गटाच्या सदस्य असाल तर गटाचा ठराव.
बचत गटाच्या सदस्यांसाठी खास नियम
बचत गट म्हणजेच स्वयंसाहायता गटाच्या सदस्य महिलांना या योजनेत प्राधान्य आहे. पण काही नियम आहेत. एका गटातून फक्त एकाच महिलेला या योजनेचा लाभ मिळतो दोन किंवा जास्त महिला एकाच गटातून अर्ज करू शकत नाहीत. गट कोणत्या सदस्यालाला लाभ द्यायचा हे ठरवण्यासाठी संपूर्ण गटाचा ठराव करायचा म्हणजे गटाच्या सगळ्या सदस्यांनी एकत्र बसून एका सदस्याचं नाव निश्चित करायचं आणि त्याचा लेखी ठराव तयार करायचा. हा ठराव अर्जासोबत जोडणं बंधनकारक आहे. लाभार्थी महिलेचं देयक म्हणजे पैशांसाठीचा कागद गटाचे अध्यक्ष, सचिव आणि ग्रामपंचायत अधिकारी यांच्यामार्फत सादर करावं लागतं. गटाची पडताळणी गट विकास अधिकारी पंचायत समितीमार्फत केली जाईल. त्यामुळे गटाची माहिती, NIC Code आणि ठराव तयार ठेवा.
अर्ज कुठे जमा करायचा?
ऑनलाईन अर्ज केल्यावर सगळी कागदपत्रे तुमच्या तालुक्याच्या CDPO कार्यालयात म्हणजे Child Development Project Officer कार्यालयात जमा करायची आहेत. हे कार्यालय प्रत्येक तालुक्याला असतं. ICDS किंवा महिला व बाल कल्याण विभागाच्या कार्यालयात जाऊन चौकशी करा. कागदपत्रे जमा केल्यावर पावती घेणं विसरू नका. लाभार्थींची निवड महिला व बाल कल्याण समितीद्वारे होते. अपूर्ण अर्ज आपोआप नाकारले जातात त्याबद्दल वेगळं पत्र येत नाही, त्यामुळे सगळी कागदपत्रे पूर्ण ठेवणं आवश्यक आहे.
आत्ता काय करायचं?
१५ जून २०२६ ही अंतिम तारीख आहे आणखी फार कमी वेळ आहे. आज जालना जिल्ह्याच्या वेबसाईटवर जाऊन ऑनलाईन अर्ज करा. PDF Download करून प्रिंट काढा. ग्रामसेवकाकडून रहिवासी प्रमाणपत्र, तहसीलदाराकडून उत्पन्न आणि जातीचं प्रमाणपत्र काढा. बचत गटाच्या सदस्य असाल तर ठराव तयार करा. सगळी कागदपत्रे तालुका CDPO कार्यालयात जमा करा. तुमच्या जिल्ह्यात वेगळी तारीख असेल तर जिल्हा परिषदेच्या महिला विभागात विचारा. ही संधी गेली तर पुन्हा येण्यास वेळ लागतो त्यामुळे आजच सुरुवात करा आणि गरजू महिलांना ही माहिती सांगा.
पिको फॉल मशीन अनुदान योजना 2026 – महत्त्वाचे प्रश्न आणि उत्तरे (Q&A)
प्रश्न 1: पिको फॉल मशीन अनुदान योजना कोणासाठी आहे?
उत्तर: ही योजना ग्रामीण भागातील अनुसूचित जाती (SC) प्रवर्गातील महिलांसाठी आहे.
प्रश्न 2: या योजनेचा उद्देश काय आहे?
उत्तर: महिलांना पिको फॉल किंवा शिलाई व्यवसाय सुरू करण्यासाठी आर्थिक मदत देणे हा या योजनेचा उद्देश आहे.
प्रश्न 3: अर्ज प्रक्रिया सुरू झाली आहे का?
उत्तर: होय, संबंधित जिल्ह्यांमध्ये अर्ज प्रक्रिया सुरू करण्यात आली आहे.
प्रश्न 4: अर्ज ऑनलाइन करावा लागतो का?
उत्तर: काही जिल्ह्यांमध्ये ऑनलाइन अर्ज तर काही जिल्ह्यांमध्ये ऑफलाइन अर्ज स्वीकारले जातात.
प्रश्न 5: जालना जिल्ह्यात अर्ज कसा करायचा?
उत्तर: अधिकृत शासनाच्या संकेतस्थळावर जाऊन ऑनलाइन अर्ज भरावा लागतो.
प्रश्न 6: अर्जामध्ये कोणती माहिती भरावी लागते?
उत्तर: नाव, पत्ता, तालुका, जिल्हा, जात, जन्मतारीख, शिक्षण, उत्पन्न, आधार क्रमांक, बँक खाते, IFSC कोड, व्यवसाय, प्रशिक्षणाची माहिती इत्यादी.
प्रश्न 7: वार्षिक उत्पन्न किती असावे?
उत्तर: कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न ₹1,20,000 पेक्षा जास्त नसावे.
प्रश्न 8: बचत गटातील महिलांना अर्ज करता येतो का?
उत्तर: होय, करता येतो.
प्रश्न 9: बचत गटाचा NIC कोड कुठून मिळेल?
उत्तर: गावातील बचत गट समन्वयक किंवा संबंधित अधिकाऱ्याकडून मिळेल.
प्रश्न 10: प्रशिक्षण प्रमाणपत्र आवश्यक आहे का?
उत्तर: होय. शिलाई किंवा पिको फॉल मशीनचे प्रशिक्षण घेतल्याचे प्रमाणपत्र असल्यास जोडावे.
प्रश्न 11: ऑनलाइन अर्ज केल्यानंतर पुढे काय करावे?
उत्तर: अर्जाची प्रिंट काढून आवश्यक कागदपत्रांसह संबंधित तालुका CDPO कार्यालयात जमा करावी.
