घरबसल्या कसे मिळवायचे नॉन क्रिमिनल सर्टिफिकेट? जाणून घ्या संपूर्ण ऑनलाइन प्रक्रिया

Non Creamy Layer Certificate Online Maharashtra नॉन क्रिमिनल सर्टिफिकेट (NCL) सेतूमधून कसे काढायचे संपूर्ण प्रक्रिया एका लेखात महाराष्ट्रात शिक्षण, नोकरी, सरकारी योजना किंवा इतर कारणांसाठी नॉन क्रिमिनल सर्टिफिकेट म्हणजेच NCL हे एक महत्त्वाचे दस्तऐवज लागते. हे प्रमाणपत्र म्हणजे तुमच्यावर कोणताही गुन्हा दाखल नाही याची तहसीलदाराकडून दिली जाणारी अधिकृत नोंद असते. हे प्रमाणपत्र थेट घरबसल्या काढता येत नाही त्यासाठी सेतू केंद्र किंवा आपले सरकार सेवा केंद्रातून अर्ज करावा लागतो. यासाठी आधी तीन वर्षांचा उत्पन्नाचा दाखला काढावा लागतो आणि त्यानंतरच NCL साठी अर्ज करता येतो. या लेखात NCL साठी कोणती कागदपत्रे लागतात, अर्ज कसा भरायचा, कागदपत्रे कशी अपलोड करायची आणि प्रमाणपत्र मंजूर झाले की नाही हे कसे तपासायचे हे सगळे अगदी सुरुवातीपासून शेवटपर्यंत सविस्तर सांगणार आहोत.

NCL म्हणजे काय आणि ते कशासाठी लागते?

NCL म्हणजे Non Creamy Layer Certificate असे काहींना वाटते, पण इथे आपण बोलतो आहोत Non Criminal Certificate बद्दल. हे दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत. Non Criminal Certificate म्हणजे तहसीलदाराने दिलेले असे प्रमाणपत्र ज्यात नमूद केलेले असते की संबंधित व्यक्तीवर कोणताही फौजदारी गुन्हा दाखल नाही. हे प्रमाणपत्र अनेक ठिकाणी लागते.

शासकीय नोकरीसाठी अर्ज करताना, उच्च शिक्षणासाठी प्रवेश घेताना, काही शिष्यवृत्ती योजनांसाठी अर्ज करताना, परदेशात जाण्यासाठी व्हिसा अर्जात आणि इतर अनेक अधिकृत कामांसाठी हे प्रमाणपत्र मागवले जाते. महाराष्ट्रात हे प्रमाणपत्र सेतू केंद्र किंवा आपले सरकार सेवा केंद्रातून महा ऑनलाईन पोर्टलद्वारे काढता येते. हे प्रमाणपत्र घरबसल्या स्वतः काढता येत नाही त्यासाठी सेतू केंद्राचा अधिकृत लॉगिन आयडी आणि पासवर्ड लागतो. त्यामुळे जवळच्या सेतू केंद्रात जाऊनच ही प्रक्रिया पूर्ण करावी लागते.

NCL काढण्यापूर्वी उत्पन्नाचा दाखला का लागतो?

NCL काढण्याआधी एक महत्त्वाची गोष्ट करायची असते. तहसीलदाराकडून तीन वर्षांचा उत्पन्नाचा दाखला काढणे आवश्यक आहे. हा उत्पन्नाचा दाखला म्हणजे तुमच्या कुटुंबाचे मागील तीन वर्षांचे वार्षिक उत्पन्न किती आहे याची अधिकृत नोंद. NCL साठी अर्ज करताना हा दाखला अपलोड करावाच लागतो. तो नसेल तर NCL चा अर्ज अपूर्ण राहतो आणि तो नाकारला जाऊ शकतो. उत्पन्नाचा दाखला 2023-24 आणि 2024-25 या दोन वर्षांसाठी असणे आवश्यक आहे. हा दाखला कसा काढायचा ही एक स्वतंत्र प्रक्रिया आहे. तो दाखला आधी काढा, मग NCL साठी पुढे जा. दाखला नसताना NCL साठी अर्ज करायला गेलात तर वेळ वाया जातो आणि सेतू केंद्रात परत यावे लागते.

NCL साठी कोणती कागदपत्रे लागतात?

NCL साठी एकूण आठ कागदपत्रे लागतात. ती कागदपत्रे म्हणजे पहिले, सेल्फ डिक्लेरेशन म्हणजे स्वघोषणापत्र. दुसरे, रहिवासी घोषणापत्र म्हणजे तुम्ही त्या गावात राहता याचे घोषणापत्र. तिसरे, जातीचा दाखला म्हणजे कास्ट सर्टिफिकेट. चौथे, उत्पन्नाचा दाखला हा वर सांगितल्याप्रमाणे तीन वर्षांचा असणे आवश्यक आहे. पाचवे, लाभार्थ्याचे म्हणजे ज्याच्यासाठी NCL काढायचे त्याचे आधार कार्ड. सहावे, वडिलांचे आधार कार्ड. सातवे, शाळेचा दाखला म्हणजे स्कूलिंग सर्टिफिकेट. आठवे, रेशन कार्ड. या सगळ्या कागदपत्रांच्या स्कॅन कॉपीज किंवा स्पष्ट फोटो तुमच्याकडे तयार असणे आवश्यक आहे. कागदपत्रे धूसर किंवा अस्पष्ट असतील तर अपलोड करताना अडचण येऊ शकते आणि अर्ज नाकारला जाऊ शकतो. त्यामुळे सेतू केंद्रात जाण्यापूर्वी घरीच सगळ्या कागदपत्रांचे स्पष्ट फोटो काढून ठेवा किंवा स्कॅन करून ठेवा.

सेतू पोर्टलवर लॉगिन करणे आणि सेवा शोधणे

सेतू केंद्रात गेल्यावर सेतू ऑपरेटर महा ऑनलाईन पोर्टलवर त्यांचा युजर आयडी आणि पासवर्ड टाकून साईन ऑन करतो. लॉगिन झाल्यावर एक माहितीचा संदेश येतो त्यावर OK क्लिक करायचे. त्यानंतर सर्व्हिसेस शोधण्यासाठी सर्च बारमध्ये “Non” असे टाइप करायचे. टाइप केल्यावर “Non Criminal Certificate” हा पर्याय समोर येतो. तो पर्याय निवडायचा आणि Continue वर क्लिक करायचे. या पुढे अर्जाचा फॉर्म उघडतो. हा फॉर्म दोन भागांत विभागलेला आहे पहिला भाग Applicant Details म्हणजे अर्जदाराचे तपशील आणि दुसरा भाग Beneficiary Details म्हणजे लाभार्थ्याचे तपशील. या दोन्ही भागांत वेगळी माहिती भरायची असते, हे लक्षात ठेवणे महत्त्वाचे आहे.

Applicant Details वडिलांची माहिती कशी भरायची?

Applicant Details मध्ये वडिलांची माहिती भरायची असते. सर्वप्रथम संबोधन निवडायचे श्री, श्रीमती, कुमार किंवा कुमारी यापैकी जे योग्य असेल ते. त्यानंतर वडिलांचे पूर्ण नाव आधी इंग्रजीत आणि नंतर मराठीत व्यवस्थित टाइप करायचे. नाव चुकीचे टाइप झाल्यास नंतर प्रमाणपत्रावर चुकीचे नाव येते, त्यामुळे हे काळजीपूर्वक करायचे. त्यानंतर आजोबांचे म्हणजे वडिलांच्या वडिलांचे नाव आधी इंग्रजीत आणि नंतर मराठीत टाकायचे.

त्यानंतर वडिलांचे वय टाकायचे. जेंडर आपोआप येतो. खाली मोबाईल नंबर टाकायचा हा नंबर महत्त्वाचा आहे कारण अर्जाच्या स्थितीबाबत OTP किंवा संदेश याच नंबरवर येतो. बाकी काही रकाने रिकामे ठेवायचे. Applicant Address मध्ये खाली राहण्याचा पूर्ण पत्ता भरायचा. ज्या रकान्यासमोर लाल रंगाचा छोटा स्टार आहे ते रकाने भरणे बंधनकारक आहे. पत्त्यात जिल्हा, तालुका, गाव आणि पिनकोड व्यवस्थित भरायचे. त्याखाली वडिलांचा व्यवसाय निवडायचा शेती करत असल्यास Farmer निवडायचे.

Beneficiary Details लाभार्थ्याची माहिती कशी भरायची?

Applicant Details भरल्यानंतर Beneficiary Relation निवडायचे. म्हणजे वडिलांचे NCL कोणासाठी काढायचे आहे मुलासाठी असेल तर Son, मुलीसाठी असेल तर Daughter, पत्नीसाठी असेल तर Wife असे पर्याय असतात. जो योग्य असेल तो निवडायचा. त्यानंतर Beneficiary Details मध्ये लाभार्थ्याचे म्हणजे ज्याच्यासाठी NCL काढायचे त्याचे तपशील भरायचे. संबोधन निवडायचे कुमार किंवा कुमारी. मग त्याचे पूर्ण नाव इंग्रजीत आणि मराठीत भरायचे.

नाव भरल्यावर खाली जात म्हणजे Caste निवडायची. तुमची जी जात असेल ती अचूकपणे निवडायची कारण जातीनुसार योजनांचे लाभ वेगळे असतात. त्यानंतर Category निवडायची OBC, SC, ST किंवा Open यापैकी जे लागू होईल ते. त्यानंतर किती वर्षांसाठी NCL हवे ते निवडायचे साधारणपणे तीन वर्षांसाठी काढले जाते. खाली Income Details मध्ये 2023-24 आणि 2024-25 या वर्षांचे उत्पन्न टाकायचे. हे उत्पन्नाच्या दाखल्यावर लिहिलेले असते तेच आकडे इथे टाकायचे. Other Details मध्ये NCL कशासाठी हवे आहे याचे कारण लिहायचे शिक्षणासाठी असेल तर Education असे लिहायचे. खाली दिलेल्या अटी व शर्तींना सहमती देणारे चेकबॉक्स क्लिक करायचे आणि Proceed वर क्लिक करायचे.

कागदपत्रे कशी अपलोड करायची?

Proceed केल्यावर “Click Here to Upload Documents” असे बटण येते. त्यावर क्लिक केल्यावर कागदपत्रे अपलोड करण्याची सुविधा उघडते. प्रत्येक कागदपत्र एक एक करून अपलोड करायचे असते. Document Type निवडायचे म्हणजे कोणते कागदपत्र अपलोड करतो आहोत ते सांगायचे. जर यादीत नाव नसेल तर Other निवडून मॅन्युअली नाव टाइप करता येते. उदाहरणार्थ पहिले Self Declaration अपलोड करायचे. Document Type मधून Self Declaration निवडायचे, Choose File वर क्लिक करून फाइल निवडायची आणि Add Document वर क्लिक करायचे. “Document Added Successfully” असा संदेश येतो.

OK क्लिक करायचे. त्याचप्रमाणे रहिवासी घोषणापत्र अपलोड करायचे. यासाठी Document Type मध्ये Other निवडून “रहिवासी घोषणापत्र” असे मॅन्युअली टाइप करायचे, फाइल निवडायची आणि Add Document वर क्लिक करायचे. त्यानंतर जातीचा दाखला, उत्पन्नाचा दाखला, लाभार्थ्याचे आधार कार्ड, वडिलांचे आधार कार्ड, शाळेचा दाखला आणि रेशन कार्ड या क्रमाने एक एक कागदपत्र अपलोड करायचे. प्रत्येक कागदपत्र अपलोड केल्यावर Add Document वर क्लिक करायचे आणि OK करायचे. शेवटी आठही कागदपत्रे अपलोड झाल्यावर Continue वर क्लिक करायचे.

फोटो अपलोड करणे आणि अर्ज सादर करणे

Continue केल्यावर लाभार्थ्याचा फोटो अपलोड करायचा असतो. फोटो दोन प्रकारे अपलोड करता येतो एक म्हणजे लाइव्ह फोटो काढणे, दुसरे म्हणजे आधीच काढलेला फोटो अपलोड करणे. फोटो अपलोड केल्यावर चेहरा Detect होतो. Upload Photo वर क्लिक करायचे आणि Proceed करायचे. त्यानंतर Payment Details येतात Proceed करायचे.

त्यानंतर एक पासवर्ड सेट करायचा असतो. हा पासवर्ड तुमच्या अर्जाशी संबंधित असतो. पासवर्ड टाकून Confirm करायचे. त्यानंतर Continue वर क्लिक केल्यावर अर्ज यशस्वीरीत्या सादर झालेला असतो. या टप्प्यावर एक Application Number मिळतो तो जपून ठेवणे महत्त्वाचे आहे कारण पुढे स्थिती तपासण्यासाठी तो लागतो.

प्रमाणपत्र मंजूर झाले की नाही हे कसे तपासायचे?

अर्ज सादर केल्यावर साधारणपणे काही दिवसांत प्रमाणपत्र मंजूर होते. ते मंजूर झाले की नाही हे तपासण्यासाठी पुन्हा सेतू पोर्टलच्या होम पेजवर जायचे. तिथे “e-District Test Status” असा पर्याय असतो. त्यावर क्लिक केल्यावर एक फॉर्म येतो ज्यात तारीख निवडायची असते. अर्ज ज्या तारखेला केला त्या तारखेपासून सहा दिवसांपर्यंतची तारीख निवडायची. त्यानंतर स्थिती तपासायची Approved आहे की Pending आहे. जर Approved दिसत असेल तर प्रमाणपत्र मंजूर झालेले आहे. Display वर क्लिक केल्यावर त्या कालावधीत सादर केलेल्या सर्व अर्जांची यादी येते. तुमच्या अर्जावर क्लिक केल्यावर प्रमाणपत्र डाउनलोड होते. हे प्रमाणपत्र PDF स्वरूपात असते आणि ते प्रिंट काढून कुठेही वापरता येते. जर Pending दिसत असेल तर थोडे दिवस थांबायचे आणि परत तपासायचे.

NCL साठी किती खर्च येतो?

सेतू केंद्रातून NCL काढण्यासाठी सरकारी शुल्क आणि सेतू केंद्राचे सेवाशुल्क असे दोन भाग असतात. सरकारी शुल्क हे नाममात्र असते. सेतू केंद्राचे शुल्क प्रत्येक ठिकाणी थोडे वेगळे असू शकते. साधारणपणे एकूण खर्च शंभर ते दोनशे रुपयांच्या आत येतो. हे शुल्क भरल्याशिवाय अर्ज पुढे जात नाही. शुल्क भरताना पावती मागून ठेवणे चांगले.

थोडक्यात NCL काढण्यापूर्वी काय तयारी करावी?

NCL काढण्यापूर्वी घरीच तयारी केली तर सेतू केंद्रात कमी वेळात काम होते. आधी उत्पन्नाचा दाखला काढून ठेवा. सगळ्या आठ कागदपत्रांचे स्पष्ट फोटो किंवा स्कॅन तयार करा. मोबाईलमध्ये एक फोल्डर बनवा आणि सगळ्या फाइल्स त्यात एकत्र ठेवा. सेतू केंद्रात गेल्यावर ऑपरेटरला सांगा की NCL काढायचे आहे, आधी उत्पन्नाचा दाखला आणलेला आहे. सगळी कागदपत्रे एकत्र दिली की काम वेगाने होते. Application Number जपून ठेवा आणि काही दिवसांनी स्थिती तपासायला परत या किंवा ऑपरेटरला विचारा.