मान्सून २०२६ नियोजित वेळेआधीच केरळकडे महाराष्ट्रात कधी येणार, विदर्भातील उष्णतेची लाट कधी कमी होणार? मान्सून २०२६ सध्या कुठे आहे आणि केरळमध्ये कधी दाखल होण्याची शक्यता आहे, अरबी समुद्रातील विपरीत परिस्थिती मान्सूनच्या वाटचालीवर कसा परिणाम करू शकते, महाराष्ट्रात कोणत्या भागात आधी पाऊस येणार, विदर्भातील उष्णतेची लाट कधी संपणार, आणि महाराष्ट्रात मान्सून पूर्णपणे कधी पोहोचणार हे सगळे सविस्तर.
मुख्य मुद्दे
- मान्सून 26 मेपूर्वी केरळमध्ये दाखल होण्याची शक्यता
- लक्षद्वीपजवळ मान्सूनची वेगाने प्रगती
- केरळमध्ये मान्सूनपूर्व पावसाची जोरदार सुरुवात
- महाराष्ट्रात अनेक भागांत पावसाचा अंदाज
- विदर्भात 23 ते 25 मेदरम्यान उष्णतेची लाट
- 26 मेनंतर तापमानात घट होण्याची शक्यता
- 8 ते 10 जूनपर्यंत महाराष्ट्रभर मान्सून पोहोचू शकतो
उकाड्याने हैराण झालेल्यांना दिलासा मान्सून आधीच पुढे
२०२६ मध्ये उन्हाळ्याने महाराष्ट्रासह देशभरातील नागरिकांना चांगलेच भाजून काढले आहे. अनेक जिल्ह्यांत तापमान उच्चांकी पातळीवर राहिले. अशा परिस्थितीत मान्सूनची बातमी म्हणजे तहानलेल्याला पाणी मिळाल्यासारखे आहे. आणि या वर्षी एक चांगली बातमी अशी आहे की मान्सून नियोजित वेळेपेक्षा आधी पुढे सरकला आहे. भारतीय हवामान विभागाने २६ मे २०२६ रोजी मान्सून केरळमध्ये दाखल होण्याचा अंदाज आधीच वर्तवला होता. पण आज २३ मे रोजीच मान्सून लक्षद्वीपच्या जवळ पोहोचला आहे म्हणजे जिथे तो २६ मे ला असायला हवा होता, तिथे तो तीन दिवस आधीच आला आहे. यामुळे मान्सून २६ मे आधीच, म्हणजे येत्या एक-दोन दिवसांत केरळमध्ये दाखल होण्याची दाट शक्यता आहे. उन्हाळ्याने थकलेल्या नागरिकांसाठी ही खरोखरच आनंदाची बातमी आहे.
अरबी समुद्रातील अडथळा मान्सूनला ब्रेक येणार का?
मान्सून आधी पुढे सरकल्याची बातमी चांगली असली तरी एक अडचणही समोर आली आहे. अरबी समुद्रात काही विपरीत वातावरणीय परिस्थिती निर्माण झाली आहे. या परिस्थितीमुळे मान्सूनच्या पुढील वाटचालीला ब्रेक लागण्याची शक्यता हवामान तज्ज्ञांनी वर्तवली आहे. म्हणजे केरळपर्यंत तो लवकर आला तरी त्यानंतर उत्तरेकडे आणि महाराष्ट्राकडे सरकण्याचा वेग मंदावू शकतो. असे झाल्यास मान्सूनला महाराष्ट्रात पोहोचायला थोडा जास्त वेळ लागू शकतो. हे सगळे अंदाज आहेत हवामान शास्त्र शंभर टक्के निश्चित सांगू शकत नाही. पण सध्याची चिन्हे पाहता, केरळमध्ये मान्सून वेळेत किंवा आधी दाखल होणार हे जवळपास नक्की आहे, फक्त त्यानंतरचा प्रवास किती जलद होतो हे पाहायचे आहे. एकूण मान्सूनच्या आगमनाची दिशा सकारात्मक आहे.
केरळमध्ये मान्सून पूर्वसरी सुरू पाच दिवसांचा नियम काय आहे?
केरळमध्ये मान्सून दाखल झाल्याचे कसे ठरवतात हे अनेकांना माहीत नसते. गेल्या दोन-तीन दिवसांपासून केरळमध्ये मान्सूनपूर्व पाऊस सुरू झाला आहे. या पावसाला मान्सूनपूर्वसरी म्हणतात. हवामान विभागाच्या नियमानुसार, सलग पाच दिवस केरळमध्ये पाऊस पडल्यानंतरच मान्सून अधिकृतपणे दाखल झाला असे जाहीर केले जाते. म्हणजे फक्त एक-दोन दिवस पाऊस पडला म्हणजे मान्सून आला असे सांगत नाहीत. पाऊस सातत्याने पाच दिवस टिकला तर त्या तारखेला मान्सूनचे आगमन झाले असे नोंदवतात. सध्या केरळमध्ये ही प्रक्रिया सुरू झाली आहे. जर पाऊस सातत्याने राहिला तर येत्या काही दिवसांत अधिकृतपणे मान्सून दाखल झाल्याची घोषणा होईल. कर्नाटकच्या सीमावर्ती भागात आणि महाराष्ट्राच्या कोकण किनारपट्टीवरही आधीच पाऊस सुरू झाला आहे हे चांगले संकेत आहेत.
महाराष्ट्रात कुठे आधी पाऊस येणार?
महाराष्ट्रात मान्सूनचा प्रवेश नेहमी कोकणातून होतो. सिंधुदुर्ग, रत्नागिरी, रायगड हे जिल्हे सर्वात आधी मान्सूनचे स्वागत करतात. यावर्षीही तोच क्रम असेल. आज २३ मे २०२६ पासूनच सांगली, सातारा, कोल्हापूर, पुणे आणि कोकण किनारपट्टीवर काही ठिकाणी पाऊस होण्याची शक्यता हवामान विभागाने वर्तवली आहे. हा मान्सून नसेल, पण मान्सूनपूर्व पाऊस आहे. या पावसाने उकाडा थोडा कमी होईल आणि वातावरण थंड होण्यास सुरुवात होईल. येत्या एक-दोन दिवसांत या पावसाची तीव्रता वाढण्याची शक्यता आहे. त्यानंतर हळूहळू हा पाऊस पुण्याच्या घाटमाथ्यावरून मराठवाडा आणि विदर्भाकडे सरकेल. साधारण २५ मे नंतर महाराष्ट्राच्या उर्वरित भागांमध्येही वातावरण ढगाळ होण्यास सुरुवात होणार आहे.
विदर्भात उष्णतेची लाट पण २६ नंतर दिलासा
महाराष्ट्रात सर्वाधिक उष्णतेने त्रस्त झालेला भाग म्हणजे विदर्भ. अकोला, अमरावती या जिल्ह्यांमध्ये तापमान इतके वाढले की हवामान विभागाने या भागासाठी उष्णतेची लाट म्हणजे हीट वेव्हचा इशारा जारी केला आहे. हा इशारा २३, २४ आणि २५ मे या तिन्ही दिवसांसाठी आहे. या तीन दिवसांत विदर्भातील नागरिकांनी दुपारी उन्हात बाहेर पडणे टाळावे, भरपूर पाणी प्यावे आणि घरातच राहण्याचा प्रयत्न करावा. पण एक दिलासादायक बातमी अशी आहे की २६ मे नंतर विदर्भातही वातावरण बदलण्यास सुरुवात होणार आहे. ढगांचे आगमन होईल, वाऱ्याचा जोर वाढेल आणि तापमान हळूहळू खाली येईल. उष्णतेची लाट संपण्याचे संकेत आहेत. हे ऐकूनच जरा बरे वाटते.
महाराष्ट्रात मान्सून पूर्णपणे कधी पोहोचणार?
मान्सूनच्या सध्याच्या वाटचालीवरून एक अंदाज वर्तवता येतो. जर अरबी समुद्रातील विपरीत परिस्थिती फार मोठा अडथळा ठरली नाही तर महाराष्ट्रात मान्सून ८ ते १० जून दरम्यान पूर्णपणे पसरण्याची शक्यता आहे. म्हणजे जूनच्या पहिल्या आठवड्यात कोकण, पुणे विभाग, मराठवाड्याचा काही भाग मान्सूनच्या कवेत येईल आणि त्यानंतर विदर्भापर्यंत मान्सून पोहोचण्यास साधारण जून महिन्याच्या दुसऱ्या आठवड्यापर्यंत वेळ लागेल. हे सगळे अंदाज आहेत आणि हवामान हे नेहमी अनपेक्षित असते. पण सध्याची चिन्हे पाहता मान्सून उशिरा येण्याची शक्यता कमी आहे, उलट तो नियोजित वेळेत किंवा थोडा आधी येण्याचीच जास्त शक्यता आहे.
शेतकऱ्यांनी काय लक्षात ठेवायचे?
मान्सूनच्या आगमनाची बातमी शेतकऱ्यांसाठी सर्वात महत्त्वाची असते. खरीप हंगाम २०२६ ची तयारी करणाऱ्या शेतकऱ्यांनी काही गोष्टी लक्षात घ्याव्यात. मान्सून लवकर येतो म्हणून घाईने पेरणी करू नये. जमिनीत पुरेसा ओलावा झाल्याशिवाय पेरणी करणे धोकादायक ठरू शकते. पहिला-दुसरा पाऊस पडला आणि लगेच थांबला, तर उगवलेल्या रोपांचे नुकसान होते. पेरणीयोग्य पाऊस म्हणजे जमिनीत चार ते पाच इंच ओलावा उतरला की पेरणी करावी. हवामान विभागाचा अंदाज नियमितपणे पाहत राहा दिवसभरात वातावरण कसे असेल हे मोबाईलवरून तपासता येते. पेरणीची घाई केल्यास नुकसान होते, थोडा धीर धरल्यास चांगले उत्पादन मिळते.
थोडक्यात सध्याची परिस्थिती आणि पुढचे अंदाज
मान्सून २३ मे रोजीच लक्षद्वीपजवळ पोहोचला आहे आणि येत्या एक-दोन दिवसांत केरळमध्ये दाखल होण्याची शक्यता आहे. अरबी समुद्रातील काही विपरीत परिस्थितीमुळे पुढील वाटचालीला थोडा विलंब होण्याची शक्यता आहे. महाराष्ट्रात सांगली, सातारा, कोल्हापूर, पुणे आणि कोकणात आजपासूनच पाऊस सुरू होण्याची शक्यता आहे. विदर्भात २३ ते २५ मे दरम्यान उष्णतेची लाट असेल, पण २६ नंतर दिलासा मिळणार आहे. संपूर्ण महाराष्ट्रात मान्सून ८ ते १० जूनपर्यंत पोहोचेल अशी शक्यता आहे. उकाडा संपण्याचे दिवस आता जवळ आले आहेत थोडी आणखी वाट पाहायची आहे.
सध्या तीन दिवसांसाठी पश्चिम महाराष्ट्रात चांगल्या पावसाचा अंदाज देण्यात आला आहे. त्यानंतर हळूहळू राज्यातील इतर भागांतही पावसाचा विस्तार होण्याची शक्यता आहे.
तसेच जून आणि जुलै महिन्यात पाऊस कसा राहील याबाबतचे नवीन अंदाज पुढील काही दिवसांत जाहीर होऊ शकतात. त्यामुळे शेतकरी, नागरिक आणि प्रशासन आता हवामान विभागाच्या पुढील अपडेटची वाट पाहत आहेत.
