महाडीबीटीवर सुरू झाला गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात सुरक्षा सानुग्रह अनुदान योजनेचा ऑनलाइन अर्ज; पात्रता, लाभ, कागदपत्रे आणि अर्ज प्रक्रिया जाणून घ्या

गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात सुरक्षा सानुग्रह अनुदान योजना ऑनलाईन अर्ज कसा करायचा, संपूर्ण माहिती गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात सुरक्षा सानुग्रह अनुदान योजनेचे अर्ज आता महाडीबीटी पोर्टलवर ऑनलाईन करता येतात. शेती करताना होणाऱ्या विविध प्रकारच्या अपघातांमुळे मृत्यू किंवा अपंगत्व आल्यास या योजनेत एक ते दोन लाख रुपयांपर्यंत अनुदान मिळते. आधी फक्त ऑफलाईन अर्ज होत होते, पण आता महाडीबीटीवर ऑनलाईन अर्ज करण्याची सुविधा उपलब्ध झाली आहे. या लेखात ही योजना काय आहे, कोण पात्र आहे, किती अनुदान मिळते, कोणती कागदपत्रे लागतात, महाडीबीटीवर लॉगिन कसे करायचे, प्रोफाईल कशी पूर्ण करायची, घटक कसा निवडायचा आणि अर्ज कसा सबमिट करायचा हे सगळे टप्प्याटप्प्याने सांगणार आहोत.

गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात सुरक्षा सानुग्रह अनुदान योजना म्हणजे काय?

ही कृषी विभागाची एक अत्यंत महत्त्वाची योजना आहे. शेती व्यवसाय करताना शेतकऱ्यांना अनेक प्रकारचे अपघात होण्याची शक्यता असते आणि असे अपघात झाल्यास त्या कुटुंबावर मोठी आर्थिक संकटे येतात. या संकटात शेतकरी आणि त्यांच्या कुटुंबाला आधार देण्यासाठी ही योजना आणली आहे. या योजनेत रस्ता अपघात, रेल्वे अपघात, पाण्यात बुडून मृत्यू, जंतुनाशके हाताळताना किंवा इतर कारणांमुळे विषबाधा, विजेचा धक्का बसल्यामुळे अपघात, वीज पडून मृत्यू, खून, उंचावरून पडून झालेला अपघात, सर्पदंश किंवा विंचूदंश, बाळंतपणातील मृत्यू, नक्षलवाद्यांकडून हत्या, जनावराने खाल्ल्यामुळे किंवा चावल्यामुळे झालेली जखम किंवा मृत्यू, दंगल यांसारख्या कारणांमुळे अपघातग्रस्त शेतकऱ्यांना किंवा त्यांच्या वारसांना आर्थिक मदत दिली जाते.

या योजनेत किती अनुदान मिळते?

या योजनेत अपघाताच्या स्वरूपानुसार वेगवेगळे अनुदान मिळते. जर अपघाती मृत्यू झाला असेल तर दोन लाख रुपये अनुदान मिळते. जर अपघातामुळे दोन डोळे किंवा दोन अवयव निकामी झाले असतील तर दोन लाख रुपये मिळतात. जर अपघातामुळे एक डोळा आणि एक अवयव एकत्रितपणे निकामी झाले असतील तर दोन लाख रुपये मिळतात. आणि जर अपघातामुळे एक डोळा किंवा एक अवयव निकामी झाला असेल तर एक लाख रुपये अनुदान मिळते. हे अनुदान थेट लाभार्थ्याच्या बँक खात्यात जमा केले जाते.

या योजनेसाठी कोण पात्र आहे?

कृषी गणनेनुसार ठरवलेले सर्व वहितीधारक खातेदार शेतकरी या योजनेसाठी पात्र आहेत. याशिवाय वहितीधारक खातेदार म्हणून नोंद असलेल्या शेतकऱ्यांच्या कुटुंबातील कोणतेही एक सदस्य म्हणजे आई, वडील, पत्नी, पती, मुलगा किंवा अविवाहित मुलगी यापैकी एक व्यक्ती या योजनेत समाविष्ट असते. वयोमर्यादा 10 ते 75 वर्षे आहे म्हणजे या वयोगटातील शेतकरी आणि कुटुंबातील सदस्य दोन जण या योजनेत समाविष्ट असतात.

वारसदार कोण असतात?

अपघातग्रस्त शेतकऱ्याचा मृत्यू झाल्यास त्यांच्या पत्नी किंवा पती (स्त्री असल्यास पती), मुलगी, आई, मुलगा, वडील, सून आणि इतर कायदेशीर वारस हे सगळे या योजनेत अनुदान मिळवण्यासाठी वारसदार म्हणून पात्र आहेत.

कोणती कागदपत्रे लागतात?

या योजनेसाठी अर्ज करताना अनेक महत्त्वाची कागदपत्रे लागतात. पहिले म्हणजे सातबारा उतारा हे अनिवार्य आहे. मृत्यू झाला असल्यास मृत्यूचा दाखला लागतो, अपंगत्व असल्यास तो लागत नाही. शेतकऱ्याच्या वारस म्हणून तलाठ्याकडील गाव नमुना सहा क नुसार मंजूर झालेली वारसाची नोंद आवश्यक आहे. शेतकऱ्याच्या वयाच्या पडताळणीसाठी शाळा सोडल्याचा दाखला, आधार कार्ड किंवा निवडणूक प्रमाणपत्र यापैकी कोणतेही एक द्यायचे आहे. प्रथम माहिती अहवाल (FIR), स्थळ पंचनामा किंवा पोलीस पाटील माहिती अहवाल यापैकी कोणतेही एक लागते हे पोलीस पाटलाकडून सहजासहजी मिळते. अपंगत्व असल्यास प्राथमिक आरोग्य केंद्र, उपकेंद्र किंवा जिल्हा शल्य चिकित्सक यांचे प्रतिस्वाक्षरीय कायम अपंगाचे प्रमाणपत्र आवश्यक आहे. कुटुंबातील सदस्यासाठी अर्ज करताना कुटुंब सहमती पत्र द्यायचे आहे हे स्वतः तयार करता येते. विहित नमुन्यातील हमीपत्र द्यायचे आहे. निकामी झालेल्या अवयवाचे फोटो अपलोड करायचे आहेत. अपंगत्व असलेल्या शेतकऱ्याचा डोक्यापासून पायापर्यंतचा पूर्ण फोटो द्यायचा आहे.

महाडीबीटी पोर्टलवर लॉगिन कसे करायचे?

अर्ज करण्यासाठी Chrome ब्राउजर उघडायचा आणि Google वर “Mahadbt Farmer” असे सर्च करायचे किंवा थेट महाडीबीटी पोर्टलवर जायचे. वेबसाईट उघडल्यावर “वैयक्तिक शेतकरी” हा पर्याय निवडायचा. इथे Farmer ID टाकायची आणि “OTP पाठवा” वर क्लिक करायचे. जर Farmer ID अजून काढली नसेल तर आधी ती काढून घ्यायची Farmer ID काढण्यासाठी आधार नंबर वापरता येतो. OTP आल्यावर तो टाकायचा आणि लॉगिन करायचे. लॉगिन झाल्यावर प्रोफाईल दिसते.

प्रोफाईल 100% कशी करायची?

लॉगिन केल्यावर “वैयक्तिक तपशील” दिसते प्रोफाईल 100% पूर्ण असणे आवश्यक आहे. जर पूर्ण नसेल तर “जात श्रेणी आणि अपंगत्व” या पर्यायावर क्लिक करायचे. इथे जात निवडायची जी जात असेल ती निवडायची. अपंगत्व असल्यास “होय” करायचे आणि प्रमाणपत्र द्यायचे, नसल्यास “नाही” करायचे. हे दोन तपशील भरल्यावर प्रोफाईल 100% होते.

घटकासाठी अर्ज करा गोपीनाथ मुंडे योजना कशी निवडायची?

प्रोफाईल पूर्ण झाल्यावर “घटकासाठी अर्ज करा” या बटणावर क्लिक करायचे. नवीन पेजवर खालच्या बाजूला “गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात सुरक्षा सानुग्रह अनुदान योजना” हा पर्याय दिसतो त्यासमोरच्या “बाबी निवडा” बटणावर क्लिक करायचे. यानंतर तालुका आणि गावाचे नाव आपोआप येते.

अर्जदार प्रकार कसा निवडायचा?

इथे दोन पर्याय असतात “जमीनधारक शेतकरी स्वतः” आणि “माझ्या कुटुंबातील सदस्याचा अपघात झाला आहे”. जर शेतकऱ्याला स्वतःला अपघात किंवा मृत्यू झाला असेल (म्हणजे जमीनधारकाच्या नावाने लॉगिन आहे आणि त्यालाच अपघात झाला आहे) तर पहिला पर्याय निवडायचा. जर कुटुंबातील दुसऱ्या सदस्याला अपघात झाला असेल तर दुसरा पर्याय निवडायचा आणि त्या सदस्याची माहिती पुढे भरायची.

अपघाताचे स्वरूप आणि तपशील कसे भरायचे?

अर्जदार प्रकार निवडल्यावर “लाभाचा प्रकार” निवडायचा अपंगत्व आहे का मृत्यू झाला आहे ते निवडायचे. अपंगत्व असल्यास “अपंगत्व” निवडायचे, मृत्यू झाल्यास “मृत्यू” निवडायचे. यानंतर “अपघाताचे स्वरूप” निवडायचे रस्ता अपघात, रेल्वे अपघात, विषबाधा, विजेचा धक्का आणि इतर अनेक पर्याय दिसतात. यापैकी लागू असलेला पर्याय निवडायचा. जर कोणताही पर्याय जुळत नसेल तर “अन्य कोणताही अपघात” निवडायचे. अपघाताची तारीख टाकायची.

अपंगत्वाची माहिती कशी भरायची?

अपंगत्व असल्यास डोळ्याचे नुकसान आहे का, हाताचे नुकसान आहे का, पायाचे नुकसान आहे का यासाठी प्रत्येकासाठी “होय” किंवा “नाही” निवडायचे. जर यापैकी कोणतेही नसेल आणि इतर प्रकारचे अपंगत्व असेल तर “Other Disability” वर क्लिक करायचे.

बँक माहिती कशी भरायची?

अपंगत्वाची माहिती भरल्यावर बँकेची माहिती द्यायची असते. IFSC Code टाकायचा, बँकेची शाखा निवडायची आणि खाते नंबर टाकायचा. ही माहिती अचूक असणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे कारण अनुदान याच खात्यात येणार आहे.

कागदपत्रे अपलोड करताना काय करायचे?

“Select Document” वर क्लिक केल्यावर सगळ्या आवश्यक कागदपत्रांची यादी येते. एकेक कागदपत्र निवडून अपलोड करायचे. सातबारा, वारसाची नोंद, वयाचा पुरावा, FIR/पंचनामा, अपंगाचे प्रमाणपत्र, सहमती पत्र, हमीपत्र, अवयवाचे फोटो आणि शेतकऱ्याचा पूर्ण फोटो हे सगळे एकेक करून अपलोड करायचे.

अंतिम अटी मान्य करून सबमिट कसे करायचे?

सगळी कागदपत्रे अपलोड झाल्यावर अटी आणि शर्ती वाचायच्या त्या मान्य करण्यासाठी दोन बॉक्सवर क्लिक करायचे. यानंतर “Submit” बटणावर क्लिक करायचे. अर्ज सबमिट झाल्यावर स्थानिक कृषी सहायकाला कळवायचे की अर्ज केला आहे कारण पुढे कृषी सहायक या अर्जाची तपासणी करतात. मंजुरी मिळाल्यावर अनुदान बँक खात्यात जमा होते.

थोडक्यात या योजनेचा सारांश

गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात सुरक्षा सानुग्रह अनुदान योजनेत अपघाती मृत्यू किंवा अपंगत्वासाठी एक ते दोन लाख रुपयांपर्यंत अनुदान मिळते. 10 ते 75 वयोगटातील शेतकरी आणि कुटुंबातील एक सदस्य पात्र आहेत. आता महाडीबीटी पोर्टलवर Farmer ID आणि OTP ने लॉगिन करून ऑनलाईन अर्ज करता येतो. प्रोफाईल 100% पूर्ण करून “घटकासाठी अर्ज करा” मधून योजना निवडायची. अर्जदार प्रकार, अपघाताचे स्वरूप, तारीख, अपंगत्वाचा तपशील आणि बँक माहिती भरायची. सगळी कागदपत्रे अपलोड करून अटी मान्य करून Submit करायचे. Submit केल्यावर कृषी सहायकाला कळवायचे. ही योजना शेतकरी कुटुंबांसाठी खूप महत्त्वाची आहे जास्तीत जास्त शेतकऱ्यांपर्यंत ही माहिती पोहोचवा.

FAQs (प्रश्नोत्तरे) – गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात सुरक्षा सानुग्रह अनुदान योजना 2026

प्र.1) गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात सुरक्षा सानुग्रह अनुदान योजना काय आहे?

उ. ही महाराष्ट्र शासनाच्या कृषी विभागाची योजना असून अपघातामुळे शेतकऱ्याचा मृत्यू किंवा कायमस्वरूपी अपंगत्व आल्यास शेतकरी किंवा त्यांच्या वारसांना आर्थिक मदत दिली जाते.

प्र.2) या योजनेसाठी आता अर्ज कुठे करता येतो?

उ. आता या योजनेसाठी महाडीबीटी (MahaDBT Farmer) पोर्टलवर ऑनलाइन अर्ज करता येतो.

प्र.3) या योजनेअंतर्गत अपघाती मृत्यू झाल्यास किती अनुदान मिळते?

उ. अपघाती मृत्यू झाल्यास पात्र वारसांना 2 लाख रुपये आर्थिक मदत दिली जाते.

प्र.4) कायमस्वरूपी अपंगत्व आल्यास किती अनुदान मिळते?

उ.

• दोन्ही डोळे किंवा दोन अवयव निकामी झाल्यास – 2 लाख रुपये
• एक डोळा व एक अवयव निकामी झाल्यास – 2 लाख रुपये
• एक डोळा किंवा एक अवयव निकामी झाल्यास – 1 लाख रुपये
• प्र.5) कोणत्या प्रकारच्या अपघातांना या योजनेचा लाभ मिळतो?

उ. रस्ता अपघात, रेल्वे अपघात, शेतीतील अपघात, विजेचा धक्का, वीज पडणे, सर्पदंश, विंचूदंश, विषबाधा, जनावरांचा हल्ला, पाण्यात बुडणे, खून, दंगल आणि इतर गंभीर अपघातांचा समावेश आहे.

प्र.6) या योजनेसाठी पात्र कोण आहेत?

उ. कृषी गणनेनुसार नोंद असलेले वहितीधारक शेतकरी तसेच त्यांच्या कुटुंबातील 10 ते 75 वर्षे वयोगटातील पात्र सदस्य या योजनेसाठी अर्ज करू शकतात.

प्र.7) एका कुटुंबातील किती सदस्यांचा समावेश होतो?

उ. एका पात्र शेतकरी कुटुंबातील जास्तीत जास्त दोन सदस्यांचा या योजनेत समावेश होतो.

प्र.8) शेतकऱ्याच्या मृत्यूनंतर लाभ कोणाला मिळतो?

उ. पत्नी, पती, मुलगा, मुलगी, आई, वडील, सून किंवा इतर कायदेशीर वारसांना लाभ मिळू शकतो.

प्र.9) अर्जासाठी कोणती महत्त्वाची कागदपत्रे लागतात?

उ. सातबारा उतारा, मृत्यू प्रमाणपत्र (लागू असल्यास), वारस नोंद, आधार कार्ड, वयाचा पुरावा, FIR/स्थळ पंचनामा/पोलीस पाटील अहवाल, अपंगत्व प्रमाणपत्र (लागू असल्यास), बँक खाते तपशील आणि इतर आवश्यक कागदपत्रे लागतात.