विहिरीत आडवे बोर घेण्यासाठी शासनाचे अनुदान: ऑनलाईन अर्ज कसा करायचा, याची संपूर्ण माहिती शेतकरी बांधवांनो, विहिरीमध्ये आडवे बोर म्हणजेच इनवेल बोरिंग घेण्यासाठी शासनाकडून चांगले अनुदान मिळते. पण हे अनुदान मिळवण्यासाठी आधी ऑनलाईन अर्ज करावा लागतो. या लेखात आपण पुढील गोष्टी सविस्तर पाहणार आहोत. अर्ज कोणत्या वेबसाईटवर करायचा, त्यासाठी कोणती कागदपत्रे लागतात, कोण शेतकरी यासाठी पात्र आहेत, लॉगिन कसे करायचे, अर्ज कसा भरायचा, पेमेंट कसे करायचे आणि शेवटी किती अनुदान मिळते, हे सगळे टप्प्याटप्प्याने समजून घेऊया.
योजना कशासाठी आहे आणि तिचा फायदा काय
रब्बी हंगामात पीक घेतले की उन्हाळ्यात पाण्याची टंचाई जाणवते. पाणी कमी पडले की हातातोंडाशी आलेले पीकसुद्धा नीट येत नाही आणि शेतकऱ्याचे मोठे नुकसान होते. अशा वेळी विहिरीत आडवे बोर घेतले तर पाणी लागण्याची शक्यता वाढते आणि पिकाला वेळेवर पाणी मिळू शकते. पण हे बोर घेण्यासाठी बराच खर्च येतो. हा खर्च कमी व्हावा म्हणून शासन या कामासाठी अनुदान देते. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी ऑनलाईन अर्ज करून या योजनेचा लाभ नक्की घ्यावा. लक्षात घ्या की ही योजना सर्वसाधारण शेतकऱ्यांसाठी नाही. ही योजना फक्त अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती प्रवर्गातील शेतकऱ्यांसाठी आहे. जे शेतकरी एससी किंवा एसटी प्रवर्गात मोडतात, त्यांनाच या योजनेचा लाभ मिळणार आहे.
अर्ज करण्यापूर्वी लॉगिन कसे करायचे
अर्ज सुरू करण्यासाठी सगळ्यात आधी संबंधित शासकीय पोर्टलवर जाऊन लॉगिन करावे लागते. लॉगिन करण्यासाठी तीन पर्याय दिलेले असतात. पहिला पर्याय वैयक्तिक शेतकरी, दुसरा पर्याय शेतकरी गट आणि तिसरा पर्याय आधार आधारित लॉगिन असा आहे. म्हणजेच तुम्ही या तीन पद्धतींपैकी कोणत्याही एका पद्धतीने पोर्टलवर लॉगिन करू शकता. पोर्टलवर गेल्यावर सुरुवातीला काही सूचना दिसतात, त्या नीट वाचून घ्याव्यात आणि ओके या बटणावर क्लिक करावे. पुन्हा एकदा काही सूचना येतात, त्याही वाचून ओके करावे लागते. त्यानंतर लॉगिनसाठी वर सांगितलेले तीन पर्याय समोर दिसतात.
लॉगिन करताना फार्मर आयडी टाकावा लागतो. जर तुम्हाला तुमचा फार्मर आयडी माहीत नसेल, तर घाबरण्याचे कारण नाही. तिथेच “फार्मर आयडी जाणून घेण्यासाठी येथे क्लिक करा” असा पर्याय दिलेला असतो. त्या पर्यायावर क्लिक करून तुम्हाला आधार क्रमांक टाकायचा असतो. आधार टाकल्यावर गेट ओटीपी या बटणावर क्लिक करायचे असते. त्यानंतर तुमच्या मोबाईलवर एक ओटीपी येतो आणि ओटीपी टाकल्यावर तुमचा शेतकरी ओळख क्रमांक म्हणजेच फार्मर आयडी स्क्रीनवर दिसतो. हा आयडी नीट कॉपी करून एखाद्या कागदावर किंवा नोंदवहीत लिहून ठेवावा, म्हणजे पुढच्या वेळी तो लगेच सापडेल. त्यानंतर ती विंडो बंद करून पुन्हा एकदा वैयक्तिक शेतकरी या पर्यायावर क्लिक करावे आणि दिलेल्या चौकटीत तो फार्मर आयडी टाकून लॉगिन पूर्ण करावे.
अर्जासाठी योग्य योजना कशी निवडावी
लॉगिन झाल्यानंतर पोर्टलवर “घटकासाठी अर्ज करा” असा एक पर्याय दिसतो. या पर्यायावर क्लिक केल्यावर वेगवेगळ्या अनेक योजनांची यादी समोर येते. यातून आपल्याला “अनुसूचित जाती व जमाती प्रवर्गातील शेतकऱ्यांसाठी विशेष योजना” हा पर्याय निवडायचा आहे, कारण आपण याच योजनेअंतर्गत इनवेल बोरिंगसाठी अर्ज करणार आहोत. हा पर्याय निवडल्यावर समोर “बाबी निवडा” असा पर्याय दिसतो, त्यावर क्लिक करावे लागते. त्यानंतर तुम्हाला तुमचा तालुका आणि गाव निवडायचे आहे. गाव निवडल्यावर एक महत्त्वाची सूचना समोर येते. या सूचनेत सांगितलेले असते की या योजनेअंतर्गत वेगवेगळ्या बाबींसाठी अर्थसहाय्य दिले जाते आणि यातील प्रत्येक बाब आपण स्वतंत्रपणे निवडून त्याबद्दलचा तपशील भरायचा आहे. शेवटी निवडलेल्या सगळ्या बाबींचा समावेश एकाच अर्जात करायचा आहे. ही सूचना नीट वाचून घ्यावी आणि ओके बटणावर क्लिक करावे.
अर्जातील माहिती आणि विचारले जाणारे प्रश्न
सूचना वाचल्यानंतर पुढच्या पानावर तुमचे गाव आपोआप दिसते. तुमचा फार्मर आयडीसुद्धा आधीच भरलेला दिसतो आणि तुमचा सर्वे क्रमांक म्हणजेच गट क्रमांकसुद्धा आधीच आलेला असतो. मुख्य घटकामध्ये “अनुसूचित जाती जमाती शेतकऱ्यांसाठी विशेष योजना” हा पर्याय आपोआप निवडलेला दिसतो. यानंतर “बाबी निवडा” या रकान्यात तुम्हाला “इनवेल बोरिंग” हा पर्याय निवडायचा आहे, कारण आपल्याला विहिरीतील आडवे बोरिंगसाठीच अर्ज करायचा आहे.
यानंतर अर्जात काही प्रश्न विचारले जातात, ते नीट समजून उत्तर द्यावे लागते. पहिला प्रश्न असा असतो की कर्मवीर दादासाहेब गायकवाड सबलीकरण योजनेअंतर्गत शासनाने तुम्हाला जमीन वाटप केली आहे का. जर तुम्हाला अशी जमीन मिळालेली असेल तर हो या पर्यायावर क्लिक करावे, नसेल तर नाही या पर्यायावर क्लिक करावे. दुसरा प्रश्न असतो की सन दोन हजार एकनंतर तुम्हाला तिसरे अपत्य झाले आहे का, याला बहुतेक शेतकऱ्यांना नाही असेच उत्तर द्यावे लागते.
अटी व शर्ती काळजीपूर्वक वाचणे का गरजेचे आहे
पुढे अर्जात काही अटी दिलेल्या असतात, त्या नीट वाचून समजून घेणे खूप गरजेचे आहे. पहिली अट अशी असते की पूर्वसंमतीशिवाय तुम्ही कोणत्याही बाबीची खरेदी, बांधकाम किंवा खोदकाम करणार नाही आणि पूर्वसंमतीशिवाय केलेल्या कामासाठी तुम्हाला अनुदान मिळणार नाही, याची तुम्हाला जाणीव आहे असे मान्य करावे लागते. याचा सरळ अर्थ असा आहे की या योजनेअंतर्गत कोणतेही काम सुरू करण्यापूर्वी शासनाकडून पूर्वसंमती पत्र मिळणे आवश्यक आहे. जर तुम्ही पूर्वसंमती पत्र मिळण्याआधीच काम सुरू केले, तर त्या कामासाठी तुम्हाला शासकीय अनुदान मिळणार नाही आणि त्या खर्चाची संपूर्ण जबाबदारी तुमची स्वतःची राहील. दुसरी अट अशी असते की यापूर्वी विशेष घटक योजनेअंतर्गत किंवा शासनाच्या इतर कोणत्याही योजनेतून नवीन विहीर बांधकामासाठी किंवा जुनी विहीर दुरुस्तीसाठी तुम्ही लाभ घेतलेला नाही, हेही मान्य करावे लागते. या दोन्ही अटी मान्य केल्यानंतर “जतन करा” या बटणावर क्लिक करावे लागते.
अर्ज सादर करणे आणि पेमेंट प्रक्रिया
अट मान्य करून सेव्ह केल्यानंतर पोर्टलवर एक संदेश दिसतो, ज्यात सांगितलेले असते की घटकासाठी अर्ज यशस्वीरित्या समाविष्ट झाला आहे. यानंतर विचारले जाते की तुम्हाला आणखी काही घटक निवडायचे आहेत का. जर आणखी काही बाबींसाठी अर्ज करायचा असेल तर यस निवडावे, नसेल तर नो निवडावे. फक्त इनवेल बोरिंगसाठीच अर्ज करायचा असल्यास नो हा पर्याय निवडावा. त्यानंतर “अर्ज सादर करा” या पर्यायावर क्लिक करावे. पुढे “पहा” या बटणावर क्लिक केल्यावर तुम्ही निवडलेल्या सर्व बाबींची खात्री करून घेता येते. आणखी काही बाबी जोडायच्या असतील तर मेनूवर जाऊन त्या जोडता येतात, अन्यथा थेट अर्ज सादर करा या बटणावर क्लिक करून अर्ज पुढे पाठवता येतो.
अर्ज सादर केल्यानंतर एक छोटीशी अर्ज फी भरावी लागते. यासाठी “पे ॲप्लिकेशन फीस” या पर्यायावर क्लिक करावे लागते. या ठिकाणी तेवीस रुपये साठ पैसे इतकी फी भरावी लागते. “मेक पेमेंट” या बटणावर क्लिक केल्यावर पेमेंट करण्यासाठी वॉलेट, नेट बँकिंग, क्रेडिट कार्ड, डेबिट कार्ड आणि आयएमपीएस असे वेगवेगळे पर्याय दिसतात. यातील तुम्हाला सोयीचा असेल तो कोणताही पर्याय वापरता येतो. “पे गव्हर्मेंट इंडिया ऑल बँक्स” या पर्यायावर क्लिक करून “प्रोसीड फॉर पेमेंट” या बटणावर क्लिक करावे लागते. त्यानंतर यूपीआय, नेट बँकिंग यापैकी कोणताही पर्याय निवडता येतो. जर यूपीआयने पेमेंट करायचे असेल तर “शो क्यूआर” या पर्यायावर क्लिक करून तुमच्या मोबाईलमधील फोन-पे, गुगल-पे किंवा तत्सम कोणतेही ॲप उघडून तेवीस रुपये साठ पैसे इतकी रक्कम भरावी लागते.
पेमेंट पावती आणि अर्जाची स्थिती कशी तपासावी
पेमेंट पूर्ण झाल्यावर तुम्हाला त्याची पावती मिळते. “प्रिंट रिसीट” या पर्यायावर क्लिक करून ही पावती प्रिंट किंवा डाऊनलोड करता येते, तसेच ती पीडीएफ स्वरूपातही सेव्ह करता येते. यानंतर “घटक इतिहास पहा” या पर्यायावर क्लिक केल्यास तुमच्या अर्जाची सद्यस्थिती कळते. इनवेल बोरिंगसाठी केलेला अर्ज सुरुवातीला “लागू केलेले घटक” या रकान्यात दिसतो. काही काळाने हा अर्ज छाननीअंतर्गत अर्ज या टप्प्यात जातो, त्यानंतर निधी वितरणाच्या टप्प्यात जातो. जर काही कारणाने अर्ज रद्द झाला, तर तो “नाकारलेले किंवा रद्द केलेले अर्ज” या रकान्यात दिसतो. जर तुम्ही अर्ज भरला पण पेमेंट केले नाही, तर तो अर्ज “पेमेंट प्रलंबित” या रकान्यात दिसतो. त्यामुळे अर्ज भरल्यानंतर वेळेवर पेमेंट करणे गरजेचे आहे, अन्यथा अर्ज पुढे सरकत नाही.
अर्जाची पोच पावती डाऊनलोड कशी करावी
अर्ज पूर्ण भरून पेमेंट झाल्यानंतर शेवटचा टप्पा म्हणजे अर्जाची पोच पावती डाऊनलोड करणे. यासाठी “डाऊनलोड” या पर्यायावर क्लिक करावे लागते. या पावतीवर महाराष्ट्र शासनाचा कृषी विभाग, अर्जदाराचे नाव, प्रवर्ग, अर्जदार अपंग आहे की नाही याची माहिती, निवडलेल्या बाबीचा तपशील, जिल्हा, तालुका, गाव, फार्मर आयडी, सर्वे क्रमांक आणि अर्जाची तारीख अशी सगळी माहिती एकत्र दिलेली असते. ही पावती तुम्ही कंट्रोल आणि पी ही बटणे एकत्र दाबून प्रिंट करू शकता. जर तुमच्या संगणकाला प्रिंटर जोडलेला नसेल, तर ही पावती पीडीएफ स्वरूपात सेव्ह करून ठेवावी, म्हणजे पुढे कधीही गरज पडली तर ती दाखवता येईल.
किती अनुदान मिळते आणि कोण पात्र आहे
अर्ज पूर्ण झाल्यावर सगळ्यात महत्त्वाचा प्रश्न असतो तो म्हणजे या योजनेतून प्रत्यक्ष किती अनुदान मिळते. या योजनेसाठी शेतकऱ्यांना पन्नास हजार रुपयांपर्यंत अनुदान मिळू शकते. त्यामुळे ज्या शेतकऱ्यांना आपल्या विहिरीत आडवे बोर घ्यायचे आहे, त्यांनी वर सांगितलेल्या पद्धतीने ऑनलाईन अर्ज नक्की करावा. मात्र या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी तुम्ही अनुसूचित जाती किंवा अनुसूचित जमाती प्रवर्गातील असणे आवश्यक आहे. तसेच तुमच्याकडे फार्मर आयडी असणे गरजेचे आहे. फार्मर आयडी टाकूनच पोर्टलवर लॉगिन करता येते आणि लॉगिन झाल्यानंतरच वर सांगितलेल्या पद्धतीने अर्ज पूर्ण करता येतो
थोडक्यात सांगायचे झाले तर, विहिरीत आडवे बोर घेण्यासाठी अनुसूचित जाती व जमाती प्रवर्गातील शेतकऱ्यांना शासनाकडून पन्नास हजार रुपयांपर्यंत अनुदान मिळू शकते. यासाठी फार्मर आयडीने पोर्टलवर लॉगिन करावे लागते, योग्य ती योजना आणि बाब निवडावी लागते, अटी वाचून मान्य कराव्या लागतात, अर्ज सादर करावा लागतो, थोडी फी भरावी लागते आणि शेवटी पोच पावती डाऊनलोड करून ठेवावी लागते. ही संपूर्ण प्रक्रिया घरबसल्या मोबाईल किंवा संगणकावरून पूर्ण करता येते. त्यामुळे पात्र असणाऱ्या शेतकऱ्यांनी वेळ न दवडता ही प्रक्रिया पूर्ण करून योजनेचा लाभ घ्यावा आणि उन्हाळ्यातील पाणीटंचाईवर मात करण्यासाठी विहिरीत आडवे बोर घेण्याचा विचार जरूर करावा.