विशेष सखोल पुनरीक्षण (Special Intensive Revision – SIR) म्हणजे निवडणूक आयोगामार्फत (ECI) मतदार यादीची घरोघरी पडताळणी, जेणेकरून यादी अचूक होईल — पात्र पण वगळलेली नावे जोडली जातील आणि मृत, स्थलांतरित, दुबार किंवा अपात्र नोंदी काढल्या जातील. तुमचे राज्य सध्याच्या टप्प्यात असल्यास बूथ लेव्हल अधिकारी (BLO) आधीच भरलेला एन्युमरेशन फॉर्म घरी आणतात, किंवा तुम्ही स्वतः voters.eci.gov.in वर ऑनलाइन भरू शकता. महाराष्ट्र हे टप्पा-3 मध्ये आहे. हा लेख SIR म्हणजे काय, आताच का, फॉर्म कसा भरायचा, कोणती कागदपत्रे लागतात हे सोप्या भाषेत सांगतो.
| काय आहे | ECI मार्फत मतदार यादीचे घरोघरी पुनरीक्षण |
| कोण करते | निवडणूक आयोग, BLO मार्फत |
| ऑनलाइन | voters.eci.gov.in → “Fill Enumeration Form” |
| आधार | ऐच्छिक — ओळखीसाठी मान्य, नागरिकत्वाचा एकमेव पुरावा नाही |
| हेल्पलाइन | 1950 |
| कायदेशीर स्थिती | सर्वोच्च न्यायालयाने वैध ठरवले (मे 2026) |
SIR आताच का?
अनेक राज्यांत कागदपत्र-आधारित सखोल पुनरीक्षण दशकांपूर्वी झाले होते आणि काळानुसार यादीत चुका साचतात. आयोग टप्प्याटप्प्याने SIR करत आहे. टप्पा-1 बिहार (2025); टप्पा-2 मध्ये 12 राज्ये/UT — अंतिम यादी 7 फेब्रुवारी 2026; टप्पा-3 (मे 2026) मध्ये 16 राज्ये व 3 UT, ज्यात महाराष्ट्र, कर्नाटक, तेलंगणा, झारखंड, हरियाणा व दिल्ली आहेत.
एन्युमरेशन फॉर्म कसा भरायचा
- BLO मार्फत: BLO आधी भरलेला फॉर्म घरी आणतात. प्रत्येक तपशील तपासा, दोन्ही प्रतींवर सही करा, गरज असल्यास कागदपत्र जोडा आणि एक प्रत परत द्या. पावती जपून ठेवा.
- स्वतः ऑनलाइन: voters.eci.gov.in उघडा, SIR-2026 मध्ये Fill Enumeration Form निवडा, मोबाइल व कॅप्चाने लॉगिन करा, राज्य निवडा, EPIC (मतदार ओळखपत्र) क्रमांक टाका, तपशील तपासा, OTP पडताळून सबमिट करा. मोबाइल EPIC शी लिंक हवा.
कोणती श्रेणी निवडावी?
फॉर्ममध्ये एक निवडा: (अ) माझे नाव मागील SIR/सखोल यादीत आहे; (ब) माझ्या आई-वडिलांचे नाव त्या यादीत आहे; किंवा (क) यापैकी काहीही नाही. (अ) व (ब) सर्वात सोपे. (क) साठी ECI यादीतील एक कागदपत्र जोडा जे जन्मतारीख आणि/किंवा जन्मस्थान दाखवते.
कोणती कागदपत्रे चालतात
ECI ची निर्धारित यादी (कोणतेही एक पुरेसे): जन्म दाखला; पासपोर्ट; दहावी/इतर शैक्षणिक प्रमाणपत्र; सरकारी/PSU कर्मचारी-पेन्शनर ओळखपत्र किंवा PPO; 1 जुलै 1987 पूर्वी दिलेले कोणतेही सरकारी/बँक/पोस्ट/LIC कागदपत्र; कायम रहिवासी प्रमाणपत्र; SC/ST/OBC जात प्रमाणपत्र; कुटुंब नोंदवही; सरकारी जमीन/घर वाटप पत्र. आधार ऐच्छिक — ओळखीसाठी चालते, पण एकटे नागरिकत्व/जन्मतारखेचा पुरावा मानले जात नाही, म्हणून वरीलपैकी एक तयार ठेवा.
तारखा (टप्पा-3)
तारखा बदलत आहेत, आपल्या राज्य CEO पोर्टलवर खात्री करा. जुलै 2026 मध्यापर्यंत: महाराष्ट्र अंतिम यादी अंदाजे ऑक्टोबर; तेलंगणा एन्युमरेशन 3 ऑगस्टपर्यंत; कर्नाटक 8 ऑगस्टपर्यंत. मतदार यादी मसुदा प्रसिद्ध झाल्यावर नाव पुन्हा तपासा.
यादीत नाव कसे तपासायचे
electoralsearch.eci.gov.in वर EPIC क्रमांक किंवा नाव/तपशीलाने शोधा. मसुदा यादीत नाव नसेल तर दावा (claim) करा, चुकीच्या नोंदीवर हरकत (objection) नोंदवा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
आधार सक्तीचे आहे का?
नाही. आधार क्रमांक देणे ऐच्छिक आहे आणि एकटे नागरिकत्वाचा पुरावा नाही.
फॉर्म राहिला तर मत जाईल का?
घाबरू नका — लवकर सबमिट करा; मसुद्यात नाव नसेल तर हरकत काळात दावा करा. BLO शी संपर्क करा किंवा 1950 वर कॉल करा.
माहिती शेवटची पडताळली: 17 July 2026. SIR च्या तारखा/नियम राज्यानुसार बदलत आहेत — कृती करण्यापूर्वी अधिकृत ECI/CEO पोर्टलवर खात्री करा.
