प्लास्टिक मल्चिंग अनुदानासाठी ऑनलाईन अर्ज कसा करावा? जाणून घ्या संपूर्ण प्रक्रिया

प्लास्टिक मल्चिंग अनुदानासाठी ऑनलाईन अर्ज कसा करायचा महाडीबीटी पोर्टलवर संपूर्ण प्रक्रिया सोप्या भाषेत  प्लास्टिक मल्चिंग म्हणजे काय आणि त्याचा शेतीत काय फायदा होतो, शासन या मल्चिंगसाठी अनुदान का देते, महाडीबीटी फार्मर स्कीम पोर्टलवर अर्ज करण्याची संपूर्ण प्रक्रिया टप्प्याटप्प्याने, क्षेत्र कसे नमूद करायचे, पेमेंट किती आणि कसे करायचे, आणि अर्ज केल्यानंतर पुढे काय होते हे सगळे एकत्र आणि सविस्तर.

शेतीत पीक लावताना जमिनीवर प्लास्टिकचा पातळ थर अंथरतात, त्याला प्लास्टिक मल्चिंग म्हणतात. हे प्लास्टिक सहसा काळ्या किंवा रुपेरी रंगाचे असते आणि झाडाच्या ओळीत आच्छादन म्हणून वापरतात. याचे फायदे एकापेक्षा जास्त आहेत. पहिला आणि सर्वात महत्त्वाचा फायदा म्हणजे जमिनीतील ओलावा टिकतो. पाणी वाफ होऊन उडत नाही, त्यामुळे पाण्याची बचत होते आणि सिंचनाची वारंवारता कमी होते. दुसरा फायदा म्हणजे तण वाढत नाही. प्लास्टिकमुळे सूर्यप्रकाश जमिनीपर्यंत पोहोचत नाही, त्यामुळे तणाची उगवण थांबते आणि निंदणावरील खर्च आणि मेहनत दोन्ही वाचतात. तिसरा फायदा म्हणजे जमिनीचे तापमान नियंत्रित राहते, ज्यामुळे मुळांची वाढ चांगली होते. फळबागा, फुलपिके, मसाला पिके आणि फळभाज्या या सगळ्यांसाठी प्लास्टिक मल्चिंग उपयुक्त आहे. एवढे फायदे असूनही प्लास्टिक मल्चिंगचा खर्च सर्वसामान्य शेतकऱ्याला परवडण्यासारखा नसतो. म्हणूनच शासन या खर्चावर अनुदान देते.

शासन अनुदान देते पण अर्ज करणारे कमी का?

महाराष्ट्र शासन प्लास्टिक मल्चिंगसाठी महाडीबीटी फार्मर स्कीम या पोर्टलच्या माध्यमातून अनुदान देते. हे अनुदान फलोत्पादन विभागाच्या अंतर्गत येते. मोठ्या संख्येने शेतकरी प्लास्टिक मल्चिंग वापरतात, लक्षांकही चांगला आहे, पण तरीही बरेच शेतकरी या अनुदानाचा लाभ घेत नाहीत. याचे कारण म्हणजे ऑनलाईन अर्ज प्रक्रिया माहित नसणे. पोर्टलवर काय करायचे, कुठे क्लिक करायचे, क्षेत्र कसे भरायचे या छोट्या छोट्या प्रश्नांमुळे अनेक शेतकरी अर्जच करत नाहीत. खरे तर ही प्रक्रिया फार किचकट नाही. एकदा समजली की दहा-पंधरा मिनिटांत अर्ज होतो. हा लेख नक्की त्याच उद्देशाने लिहिला आहे पोर्टलवर जाण्यापूर्वी प्रत्येक टप्पा वाचा, मग अर्ज करायला बसा.

अर्जापूर्वी एक गोष्ट तयार असणे आवश्यक प्रोफाईल पूर्ण करा

महाडीबीटी पोर्टलवर अर्ज करण्यापूर्वी एक गोष्ट आधीच केलेली असणे आवश्यक आहे तुमचे प्रोफाईल १०० टक्के पूर्ण भरलेले असणे. प्रोफाईल अपूर्ण असेल तर अर्ज प्रक्रिया पुढे जात नाही. यात नाव, पत्ता, आधार क्रमांक, बँक खाते तपशील, जमिनीची माहिती हे सगळे भरलेले असणे गरजेचे आहे. जर प्रोफाईल अजून पूर्ण केले नसेल तर आधी ते करा. त्यानंतरच अनुदान अर्जाकडे वळा. बरेच शेतकरी प्रोफाईल अपूर्ण असतानाच अर्ज करायला जातात आणि मध्येच अडकतात. हा वेळ वाचवायचा असेल तर आधी प्रोफाईल तपासा.

पोर्टलवर लॉगिन कसे करायचे?

महाडीबीटी फार्मर स्कीमच्या पोर्टलवर जाण्यासाठी mahadbtmahait.gov.in या संकेतस्थळावर जायचे आहे. पोर्टल उघडल्यावर तुम्हाला “शेतकऱ्याचे लॉगिन” असा पर्याय दिसेल. त्यावर क्लिक केल्यावर “वैयक्तिक शेतकरी” हा उपप्रकार निवडायचा आहे. यानंतर तुमचा फार्मर आयडी टाकायचा आहे. फार्मर आयडी म्हणजे पोर्टलवर नोंदणी करताना मिळालेला ओळख क्रमांक. तो टाकल्यावर ओटीपी येईल. नोंदणीकृत मोबाईल नंबरवर आलेला ओटीपी योग्य जागी टाकायचा आणि लॉगिन करायचे. लॉगिन झाल्यावर तुमचे डॅशबोर्ड उघडेल. या डॅशबोर्डवर तुमची माहिती दिसेल आणि विविध योजनांसाठी अर्ज करण्याचे पर्याय दिसतील.

घटकासाठी अर्ज करा हा पर्याय कुठे मिळतो?

लॉगिन झाल्यानंतर स्क्रीनच्या डाव्या बाजूला म्हणजे लेफ्ट साईडला एक मेनू दिसेल. त्या मेनूमध्ये “घटकासाठी अर्ज करा” असा पर्याय आहे. त्यावर क्लिक करायचे. क्लिक केल्यावर महाडीबीटी पोर्टलवर राबवल्या जाणाऱ्या वेगवेगळ्या योजनांची यादी तुमच्यासमोर येईल. या यादीत फलोत्पादन, कृषी यांत्रिकीकरण, रेशीम, पशुसंवर्धन अशा अनेक विभागांच्या योजना दिसतील. प्लास्टिक मल्चिंगसाठी तुम्हाला “फलोत्पादन” या विभागाच्या अंतर्गत जायचे आहे.

फलोत्पादन निवडा आणि बाब शोधा

फलोत्पादनच्या विभागावर क्लिक केल्यावर “बाब निवडा” असा पर्याय येईल. त्यावर क्लिक केल्यावर एक नवीन अर्ज फॉर्म उघडेल. या फॉर्ममध्ये तुमचा गाव, तालुका आणि सर्वे नंबर निवडायचा आहे. जर तुमची जमीन एकाच सर्वे नंबरमध्ये असेल तर तो ऑटोमॅटिक निवडला जाईल. एकापेक्षा जास्त सर्वे नंबर असतील तर योग्य तो निवडायचा. त्यानंतर “मुख्य घटक” निवडण्याचा पर्याय येईल. यात तीन उपप्रकार असतील मुख्य घटक, प्रकल्प आधारित घटक आणि इतर घटक. प्लास्टिक मल्चिंगसाठी “इतर घटक” हा पर्याय निवडायचा आहे. त्यानंतर “बाब निवडा” यामध्ये वेगवेगळ्या बाबी दिसतील. यात फळबाग लागवड, फुलपिक लागवड, हरितगृह, शेडनेट अशा अनेक बाबी असतात. थोडे खाली स्क्रोल केल्यावर “प्लास्टिक मल्चिंग” ही बाब दिसेल. तिला निवडायचे. एकदा प्लास्टिक मल्चिंग निवडल्यावर इतर बाबी ब्लर होतात म्हणजे धुक्यासारख्या अस्पष्ट होतात हे सामान्य आहे, घाबरायचे नाही.

क्षेत्र कसे भरायचे हेक्टर आणि आर मधील हिशेब

प्लास्टिक मल्चिंग निवडल्यावर क्षेत्र भरण्याचे दोन रकाने येतात. पहिला रकाना हेक्टरसाठी आणि दुसरा आरसाठी आहे. हे थोडे गोंधळात टाकते, पण एकदा समजले की सोपे आहे. जर तुमचे क्षेत्र एक हेक्टर असेल, तर पहिल्या रकान्यात “1” आणि दुसऱ्यात “0” टाकायचे. जर क्षेत्र एक हेक्टरपेक्षा जास्त असेल, उदाहरणार्थ दीड हेक्टर असेल, तर पहिल्यात “1” आणि दुसऱ्यात “50” टाकायचे कारण एक हेक्टर म्हणजे १०० आर. जर क्षेत्र एक हेक्टरपेक्षा कमी असेल, उदाहरणार्थ दीड एकर म्हणजे सुमारे ६० आर असेल, तर पहिल्या रकान्यात “0” आणि दुसऱ्यात “60” टाकायचे. थोडक्यात, एकर आणि आर यांचा हिशेब आधी करा, मग रकाने भरा. चुकीचे क्षेत्र टाकले तर अनुदान कमी मिळू शकते, त्यामुळे हे काळजीपूर्वक भरणे महत्त्वाचे आहे.

जतन करा आणि अर्ज सादर करा

क्षेत्र भरल्यानंतर खाली “जतन करा” असा बटण असेल. त्यावर क्लिक करायचे. जतन झाल्यावर पोर्टल विचारेल दुसरी बाब निवडायची आहे का? जर आणखी कोणत्या योजनेसाठी अर्ज करायचा असेल तर “होय” निवडा. नसेल तर “नाही” निवडा. “नाही” निवडल्यावर मुख्य पानावर परत येता. तिथे “अर्ज सादर करा” असा पर्याय दिसेल. त्यावर क्लिक केल्यावर काही सूचना दाखवल्या जातात. त्या सूचना नीट वाचा, ओके करा. त्यानंतर “पहा” वर क्लिक करा. तुम्ही निवडलेली बाब म्हणजे प्लास्टिक मल्चिंग तिथे दिसेल. ती पाहून खात्री करा. खाली “सर्व अटी व शर्ती मला लागू राहतील” असा चेकबॉक्स असेल. त्याला टिक करा. मग “अर्ज सादर करा” वर क्लिक करा. अर्ज सादर करताच तुम्हाला पेमेंटकडे नेले जाईल.

पेमेंट फक्त २३ रुपये ६० पैसे, आणि ते वर्षातून एकदाच

अर्ज सादर केल्यावर पेमेंट पेजवर रिडायरेक्ट होईल. महाडीबीटी पोर्टलवर अर्जासाठी फक्त २३ रुपये ६० पैशांचे शुल्क आहे. हे शुल्क एका वर्षात फक्त एकदाच भरायचे असते. जर तुम्ही यापूर्वी त्याच वर्षात महाडीबीटीवर कोणत्याही योजनेसाठी पेमेंट केले असेल, तर पुन्हा भरायची गरज नाही. पेमेंट यशस्वी झाल्यावर “देय यशस्वी” असा संदेश स्क्रीनवर दिसेल. जर पेमेंट केले नसेल तर आत्ता करा UPI, नेटबँकिंग किंवा डेबिट कार्डने करता येते. पेमेंट झाल्यावर अर्ज पूर्ण होतो.

अर्ज केल्यावर पुढे काय होते?

अर्ज सादर झाल्यावर तुम्हाला “मी अर्ज केलेल्या बाबी” या विभागात जाऊन अर्जाची स्थिती तपासता येते. तिथे तुमचा प्लास्टिक मल्चिंगचा अर्ज दिसेल आणि त्यापुढे “वेटलिस्ट” असे लिहिलेले दिसेल. याचा अर्थ तुमचा अर्ज यशस्वीपणे नोंदला गेला असून तुम्ही प्रतीक्षायादीत आहात. पुढे शासन लक्षांक जाहीर करेल तेव्हा वेटलिस्टमधून शेतकऱ्यांची निवड केली जाईल. निवड झालेल्या शेतकऱ्यांना पोर्टलवर कागदपत्रे अपलोड करण्याची सूचना मिळेल. त्यानुसार जमिनीचे कागदपत्रे, खरेदी पावत्या किंवा इतर आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करायची असतात. कागदपत्रे तपासल्यावर अनुदानाची रक्कम थेट बँक खात्यात जमा होते.

अर्जापूर्वी ही कागदपत्रे तयार ठेवा

अर्ज करण्यापूर्वी काही गोष्टी हाताशी असणे गरजेचे आहे. फार्मर आयडी आणि नोंदणीकृत मोबाईल नंबर असणे आवश्यक आहे. सातबारा उतारा तयार असणे गरजेचे आहे कारण सर्वे नंबर त्यावर असतो. बँक पासबुक किंवा खाते क्रमांक तयार असणे गरजेचे आहे. आणि पेमेंटसाठी UPI किंवा डेबिट कार्ड तयार ठेवा. हे सगळे आधी गोळा केले तर अर्ज करताना मध्येच थांबावे लागत नाही.

एक महत्त्वाचा सल्ला उशीर करू नका

प्लास्टिक मल्चिंगचा लक्षांक दरवर्षी ठरवला जातो आणि तो मर्यादित असतो. जे आधी अर्ज करतात त्यांना आधी संधी मिळते. बरेच शेतकरी “नंतर करू” म्हणत राहतात आणि लक्षांक संपला की वाट पाहत बसतात. यावर्षी अर्ज केला नाही तर पुढच्या वर्षापर्यंत थांबावे लागते. त्यामुळे जर प्लास्टिक मल्चिंग वापरत असाल किंवा वापरण्याचा विचार असेल, तर आत्ताच अर्ज करा. महाडीबीटी पोर्टलवर जा, वर सांगितलेल्या टप्प्यांप्रमाणे अर्ज करा आणि अनुदानाचा लाभ घ्या. ही माहिती तुमच्या परिसरातील इतर शेतकऱ्यांनाही सांगा ज्यांना पोर्टलबद्दल माहित नाही त्यांच्यापर्यंत ही माहिती पोहोचवणे हेच या लेखाचे खरे उद्दिष्ट आहे.

थोडक्यात संपूर्ण प्रक्रिया: महाडीबीटी पोर्टलवर लॉगिन करा → घटकासाठी अर्ज करा → फलोत्पादन निवडा → इतर घटक → प्लास्टिक मल्चिंग निवडा → क्षेत्र भरा → जतन करा → अर्ज सादर करा → अटी मान्य करा → २३ रुपये ६० पैशांचे पेमेंट करा → अर्ज पूर्ण. वेटलिस्टमध्ये नाव आल्यावर निवड झालेल्या शेतकऱ्यांना कागदपत्रे अपलोड करण्याची सूचना मिळेल आणि अनुदान थेट बँकेत जमा होईल.